اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لَو لا أَن تَدارَکَه‌ُ نِعمَةٌ مِن رَبِّه‌ِ لَنُبِذَ بِالعَراءِ وَ هُوَ مَذمُوم‌ٌ (49)
اگر نبود اينکه خداوند تدارک نمود او را نعمتي از جانب پروردگار او هر آينه انداخته شد کنار دريا روي خاک و او مذمت ميکرد خود را يعني اگر اينکه تفضلات در حق
جلد 17 - صفحه 154
او نشده بود مورد مذمت واقع ميشد لکن خداوند تفضل فرمود و مورد مذمت واقع نشد، و تفضلات الهي در حق او اولا اينکه بود که ماهي او را بلعيد که در دريا غرق نشود.
و ثانيا او را طعمه ماهي قرار نداد که گفتند: خطاب شد بماهي که مراد نهنگ است که ما او را طعمه تو قرار نداديم بلکه شکم تو را محفظه او قرار داديم.
و ثالثا او را در شکم ماهي زنده نگهداشت با اينکه در ظلمات بود و راه تنفس نداشت که مشغول ذکر شد که ميفرمايد: فَنادي فِي الظُّلُمات‌ِ أَن لا إِله‌َ إِلّا أَنت‌َ و اعتراف بتقصير خود نمود.
و رابعا او را زنده کنار دريا انداخت.
و خامسا درخت کدو فوري روئيده شد و سايه بر او انداخت.
و سادسا بز کوهي آمد و او را شير داد.
و سابعا او را ارسال فرمود بقوم که صد هزار بودند و در مدت کمي سي هزار بر آنها افزوده شد از اولاد و احفاد آنها و تمام ايمان باو آوردند.
و ثامنا توبه او را قبول فرمود و غير اينها از تفضلات خدا ميفرمايد: اگر اينکه تفضلات نبود.
لَو لا أَن تَدارَکَه‌ُ نِعمَةٌ مِن رَبِّه‌ِ لَنُبِذَ بِالعَراءِ و ساير تفضلات.
وَ هُوَ مَذمُوم‌ٌ جواب لولا است و چون مشمول اينکه تفضلات شد رفع ذم هم از او شد.