اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد کَذَّب‌َ الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم فَکَيف‌َ کان‌َ نَکِيرِ «18»
و هر آينه بتحقيق تکذيب کردند کساني که قبل از اينها بودند پس چگونه بود انکار من.
وَ لَقَد کَذَّب‌َ الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم کساني که قبل از کفار زمان حضرت رسالت بودند قوم نوح که نه صد و پنجاه سال آنها را دعوت فرمود که ميفرمايد: وَ لَقَد أَرسَلنا نُوحاً إِلي قَومِه‌ِ فَلَبِث‌َ فِيهِم أَلف‌َ سَنَةٍ إِلّا خَمسِين‌َ عاماً فَأَخَذَهُم‌ُ الطُّوفان‌ُ وَ هُم ظالِمُون‌َ عنکبوت آيه 13، و در ظرف اينکه مدت ايمان نياوردند مگر قليلي که ميفرمايد: وَ أُوحِي‌َ إِلي نُوح‌ٍ أَنَّه‌ُ لَن يُؤمِن‌َ مِن قَومِک‌َ إِلّا مَن قَد آمَن‌َ فَلا تَبتَئِس بِما کانُوا يَفعَلُون‌َ هود آيه 36. خداوند آنها را بطوفان غرق نمود.
و عاد قوم هود که بباد هلاک شدند: وَ أَمّا عادٌ فَأُهلِکُوا بِرِيح‌ٍ صَرصَرٍ عاتِيَةٍ سَخَّرَها عَلَيهِم سَبع‌َ لَيال‌ٍ وَ ثَمانِيَةَ أَيّام‌ٍ حُسُوماً الحاقه آيه 6 و 7.
جلد 17 - صفحه 106
و ثمود قوم صالح که بصيحه و صاعقه هلاک شدند که ميفرمايد: وَ أَخَذَ الَّذِين‌َ ظَلَمُوا الصَّيحَةُ فَأَصبَحُوا فِي دِيارِهِم جاثِمِين‌َ هود آيه 67.
و قوم لوط که به برگشتن بلاد آنها و امطار حجاره هلاک شدند که ميفرمايد: فَلَمّا جاءَ أَمرُنا جَعَلنا عالِيَها سافِلَها وَ أَمطَرنا عَلَيها حِجارَةً مِن سِجِّيل‌ٍ مَنضُودٍ هود آيه 84.
و اصحاب مدين و ايکه قوم شعيب که بصيحه هلاک شدند: و فرعونيان که به بلاهاي زيادي تا در رود نيل غرق شدند، و اصحاب فيل که بطير ابابيل که حجاره بر سر آنها باريد: فَجَعَلَهُم کَعَصف‌ٍ مَأکُول‌ٍ فيل آيه 5.
فَکَيف‌َ کان‌َ نَکِيرِ اي کفار و مشرکين بدانيد انکار شما هم به همين انحاء شما را مبتلا ميکند، مکرر بيان شده که کفر و شرک و ضلالت و معصيت غير از استحقاق عذاب اخروي مضرات زيادي در دنيا دارد از قساوت قلب و سياهي دل و بعد از رحمت و سلب نعم و تسلط شيطان و غير اينها که من جمله نزول بلاء است که ميفرمايد: وَ ما أَصابَکُم مِن مُصِيبَةٍ فَبِما کَسَبَت أَيدِيکُم شوري آيه 30، و يکي از بلاهاي بزرگ که در اثر معاصي و طغيان و کفر و ضلالت است استدراج است که ميفرمايد: وَ الَّذِين‌َ کَذَّبُوا بِآياتِنا سَنَستَدرِجُهُم مِن حَيث‌ُ لا يَعلَمُون‌َ اعراف آيه 181، و ميفرمايد:
وَ مَن يُکَذِّب‌ُ بِهذَا الحَدِيث‌ِ سَنَستَدرِجُهُم مِن حَيث‌ُ لا يَعلَمُون‌َ قلم آيه 44، و ديگر از بلاهاي بزرگ املاء است که خدا مهلت ميدهد که هر چه بتوانند زياد کنند کفر و معاصي خود را و بار خود را سنگين کنند در عذاب چنانچه ميفرمايد وَ لا يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَنَّما نُملِي لَهُم خَيرٌ لِأَنفُسِهِم إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ آل عمران آيه 172.