اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَمَّن هذَا الَّذِي يَرزُقُکُم إِن أَمسَک‌َ رِزقَه‌ُ بَل لَجُّوا فِي عُتُوٍّ وَ نُفُورٍ «21»
آيا کيست آن کسي که روزي دهد شما را اگر خداوند امساک فرمايد روزي دادن خود را بلکه اينکه کفار لجاج ميکنند و در پذيرفتن حق از روي عتو و سرکشي و نفرت و دوري از ايمان و حق.
أَمَّن هذَا الَّذِي يَرزُقُکُم نوع بشر خيال ميکنند که روزي آنها بدست غير خداي متعال است يکي تصور ميکند که بدست خود او است که بعلم و عمليات و کسب و تجارت و صنعت خود است مثل قارون که گفت، إِنَّما أُوتِيتُه‌ُ عَلي عِلم‌ٍ عِندِي قصص آيه 78، ديگري تصور ميکند که بدست غير است زن بدست شوهر فرزند بدست پدر کارگر بدست کار فرما نوکر بدست ارباب غلام بدست مولي خادم بدست مخدوم تابع بدست متبوع فقير بدست غني رعيت بدست رئيس و امثال اينها، بعضي تصور ميکنند بسته باسباب است.
خواجه مپندارد که روزي ده دهد مينپندارد که روزي ده دهد إِن‌َّ اللّه‌َ هُوَ الرَّزّاق‌ُ ذُو القُوَّةِ المَتِين‌ُ ذاريات آيه 58، وَ فِي السَّماءِ رِزقُکُم وَ ما تُوعَدُون‌َ ذاريات آيه 22.
در حديث است که خداوند روزي هر کس را معين فرموده و تا تمام روزي خود را نخورد از دنيا نميرود، و حضرت بعمار خبر دادند که آخر روزي تو يک ظرف شير
جلد 17 - صفحه 110
است که در جنگ صفين بر او ظاهر شد.
اقول: دو قسم روزي داريم که يک قسم محتوم که قابل تغيير نيست نسبت بجميع حيوانات و جن و انس دريايي و صحرايي و يک قسم معلق بسا بواسطه افعال و اعمال توسعه پيدا ميکند و بواسطه افعال و اعمال ضيق ميشود تمام بيد قدرت خدا است و رزاقيت از صفات افعال خاصه باو است مثل خالقيت غناء حياة عزت ذلت رحمت غفران و ساير افعال الهي لذا ميفرمايد:
أَمَّن هذَا الَّذِي يَرزُقُکُم إِن أَمسَک‌َ رِزقَه‌ُ اگر خداوند جلوگيري کند از رزق دادن خود کيست بتواند بشما روزي دهد آيا کسي هست نه احدي نيست لکن اينکه کفار و امثال آنها.
بَل لَجُّوا فِي عُتُوٍّ وَ نُفُورٍ لجوا از ماده لجاج است و بزبان ما لج بازي و لجوج که عملا مخالفت ميکند در عتو که سرکشي و سرپيچي و کبر و نخوت است و از روي نفرت و دوري از حق.
تنبيه: رزق منحصر بمأکولات نيست هر چه از جانب الهي از راه لطف و عنايت ببنده رسد رزق است مي‌گويي: (اللهم ارزقنا خير الدنيا و الاخرة) در دنيا بالاترين روزي‌ها هدايت و ايمان و توفيق باعمال صالحه و افعال حسنه است و در آخرت سعادت و رستگاري و امن از عذاب و نيل بثواب و نجات از جهنم و دخول در بهشت است و غير اينها از اقسام رزق در دنيا ملبوسات و منکوحات و مشروبات و رفيق صالح و صحت و سلامت و رفع و دفع بليات و مصيبات و اولاد صالح و دفع شر اشرار و ظلمه و ساير خيرات تمام رزق است، و راحتي موت و ايمني از عذاب قبر و عالم برزخ و ورود در محشر و بياض وجه و اعطاء کتاب بيمين و حساب يسير و عبور از صراط و ثقل ميزان و غفران الهي و ساير تفضلات که از همه بالاتر حشر با انبياء و ائمه و صلحا و مشموليت شفاعت و نيل بمقام محمود.