اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَلَمّا رَأَوه‌ُ زُلفَةً سِيئَت وُجُوه‌ُ الَّذِين‌َ کَفَرُوا وَ قِيل‌َ هذَا الَّذِي کُنتُم بِه‌ِ تَدَّعُون‌َ «27»
پس چون ديدند آن قيامت را نزديک بد گشت صورتهاي کساني که کافر بودند و گفته شد بآنها اينکه است آنچه که بوديد طلب ميکرديد و مدعي بوديد.
جلد 17 - صفحه 116
اقول: اينکه آيه شريفه دو نحوه تفسير شده يک نحوه تفسير مفسرين است علي اختلافي که در مرجع ضمير است.
فَلَمّا رَأَوه‌ُ زُلفَةً بعضي گفتند مرجع يوم بدر است، بعضي گفتند: يوم معاينه است که حال احتضار است، بعضي گفتند: قيامت است، و زلفة بمعني قرب و نزديک شدن که مي‌بينند.
سِيئَت وُجُوه‌ُ الَّذِين‌َ کَفَرُوا يعني قبيح منظر ميشود صورت کفار سياه برگشته و آثار حزن و اندوه و خفت و ذلت و خواري در صورت آنها ظاهر ميشود.
وَ قِيل‌َ هذَا الَّذِي کُنتُم بِه‌ِ تَدَّعُون‌َ که تعجيل ميکرديد و ميگفتيد: متي هذا الوعد!
و قائل ملائکه عذاب هستند چنانچه در آيه ديگر ميفرمايد: يَسئَلُون‌َ أَيّان‌َ يَوم‌ُ الدِّين‌ِ يَوم‌َ هُم عَلَي النّارِ يُفتَنُون‌َ ذُوقُوا فِتنَتَکُم هذَا الَّذِي کُنتُم بِه‌ِ تَستَعجِلُون‌َ ذاريات آيه 12 الي 14.
نحوه دوم تفسير ائمه عليهم السلام است در بسياري از اخبار بالغ برده حديث از حضرت باقر و حضرت صادق (ع) که کليني و إبن قولويه و غير اينها مسندا و مرسلا روايت کردند که مرجع ضمير فَلَمّا رَأَوه‌ُ امير المؤمنين است «زلفة» مقام و شئونات او که فرداي قيامت چون مشاهده ميکنند مقام قرب امير المؤمنين را سِيئَت وُجُوه‌ُ الَّذِين‌َ کَفَرُوا بولايت و خلافت و لقب امير المؤمنين که خاص وجود او است حتي بساير ائمه هدي نميتوان اطلاق کرد قبيح ميشود صورت آنهايي که مدعي خلافت شدند و خود را ملقب بلقب امير المؤمنيني کردند وَ قِيل‌َ هذَا الَّذِي کُنتُم بِه‌ِ تَدَّعُون‌َ که مدعي اينکه لقب شدند مثل خلفاء جور که تا کنون هر سلطاني از سلاطين عامه خود را ملقب باين لقب ميداند و ميپندارد.
اقول: ممکن است مرجع ضمير ما انکروه باشد و شامل تمام کفار بشود کساني که منکر معاد هستند يا منکر ثواب و عقاب يا منکر انبياء يا منکر امامت ائمه هدي باشند روز قيامت که مشاهده ميکنند عذاب را يا مشاهده ميکنند شئونات ائمه هدي را «سيئت وجوههم» و اللّه العالم بکلامه.
117