اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل أَ رَأَيتُم إِن أَهلَکَنِي‌َ اللّه‌ُ وَ مَن مَعِي‌َ أَو رَحِمَنا فَمَن يُجِيرُ الکافِرِين‌َ مِن عَذاب‌ٍ أَلِيم‌ٍ «28»
بفرما باين کفار آيا مي‌بينيد اگر خداوند مرا و هر که با من است هلاک فرمود يا رحم فرمود پس کيست که پناه دهد کافرين را از عذاب دردناک.
نظر به اينکه کفار و مشرکين تمني و آرزو داشتند که پيغمبر (ص) و اصحابش از مؤمنين وفات کنند و از دنيا بروند تا پيشرفت آنها شود و مزاحم نداشته باشند ميفرمايد:
چه ما از دنيا برويم و چه باشيم در دنيا کفار بعذاب الهي آن عذاب دردناک خواهند معذب شد و احدي نيست که آنها را از عذاب الهي نجات دهد چه عذاب در دنيا و چه عذاب در آخرت.
قُل أَ رَأَيتُم يعني تصور ميکنيد و خيال ميکنيد که به نبود ما شما از عذاب نجات پيدا ميکنيد بود و نبود احدي تأثير در تقديرات الهي نسبت بديگران ندارد.
إِن أَهلَکَنِي‌َ اللّه‌ُ مراد يعني اگر من از دنيا بروم که کل نفس ذائقة الموت چنانچه ميفرمايد: وَ ما جَعَلنا لِبَشَرٍ مِن قَبلِک‌َ الخُلدَ أَ فَإِن مِت‌َّ فَهُم‌ُ الخالِدُون‌َ کُل‌ُّ نَفس‌ٍ ذائِقَةُ المَوت‌ِ وَ نَبلُوکُم بِالشَّرِّ وَ الخَيرِ فِتنَةً وَ إِلَينا تُرجَعُون‌َ انبياء آيه 36.
وَ مَن مَعِي‌َ که مراد اصحاب آن حضرت باشند مجاهدين که با کفار و مشرکين جهاد ميکنند بر فرض آنها هم از دنيا بروند.
أَو رَحِمَنا که ما را زنده بدارد و طول عمر عنايت کند بر شما کفار و مشرکين تأثيري در عقوبت و عذاب الهي ندارد شما خواه ناخواه ميميريد و بعذاب ابدي معذب ميشويد و احدي قدرت ندارد جلوگيري کند از عذاب شما.
فَمَن يُجِيرُ الکافِرِين‌َ مِن عَذاب‌ٍ أَلِيم‌ٍ نه قوت و قدرت شما و نه عده وعده شما نه ثروت و مکنت شما چنانچه ميفرمايد: لَو أَن‌َّ لَهُم ما فِي الأَرض‌ِ جَمِيعاً وَ مِثلَه‌ُ مَعَه‌ُ لَافتَدَوا بِه‌ِ أُولئِک‌َ لَهُم سُوءُ الحِساب‌ِ وَ مَأواهُم جَهَنَّم‌ُ وَ بِئس‌َ المِهادُ رعد آيه 18. با اينکه اينکه آرزو را بگور ميبرند خداوند روز بروز علم اسلام را بلندتر ميفرمايد، و پيغمبر خود را و کساني که با او هستند نصرت مينمايد، و دشمنان آنها را هلاک ميکند و از بين ميبرد:
جلد 17 - صفحه 118
وَعَدَ اللّه‌ُ الَّذِين‌َ آمَنُوا مِنکُم وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ لَيَستَخلِفَنَّهُم فِي الأَرض‌ِ کَمَا استَخلَف‌َ الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم وَ لَيُمَکِّنَن‌َّ لَهُم دِينَهُم‌ُ الَّذِي ارتَضي لَهُم وَ لَيُبَدِّلَنَّهُم مِن بَعدِ خَوفِهِم أَمناً يَعبُدُونَنِي لا يُشرِکُون‌َ بِي شَيئاً وَ مَن کَفَرَ بَعدَ ذلِک‌َ فَأُولئِک‌َ هُم‌ُ الفاسِقُون‌َ نور آيه 54 که گفتيم در ذيل اينکه آيه شريفه که مصداق اتم اينکه وعده در ظهور حضرت بقية اللّه است.
تنبيه: در بعض اخبار تحريف دارد که آيه اينکه نحو بوده: قل أ رأيتم ان اهلککم اللّه و من معکم او رحمنا و لکن گفتيم: اخبار تحريف هيچ اعتبار ندارد.