در تمام قرآن، فقط همين يک آيه با جمله «يا أَيُّهَا الَّذِينَ کَفَرُوا» شروع شده و کافران را مورد خطاب قرار داده که آنهم مربوط به قيامت است.
قيامت مواقف گوناگونى دارد: در موقفى از قيامت اجازه عذرخواهى داده نمى‌شود. «لا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ» «1» و در مواقف ديگر هم که عذرخواهى مى‌کنند، پذيرفته نمى‌شود.
«لا يَنْفَعُ الَّذِينَ ظَلَمُوا مَعْذِرَتُهُمْ» «2» و موقفى حتى اجازه سخن گفتن داده نمى‌شود. «3»
نمونه‌هايى از عذرخواهى در قيامت:
گاهى به دروغ سوگند مى‌خورند: «وَ اللَّهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِينَ» «4» به خدا سوگند ما مشرک نبوديم. آرى يا به خاطر آن که دروغ‌گويى جزء ذات آنان شده است و يا به گمان آن که در آن روز مى‌توانند نجات يابند، سوگند دروغ ياد مى‌کنند ولى در هر صورت، در اين سخن آنان نوعى عذرخواهى و پشيمانى است.
گاهى ديگران را مقصّر مى‌دانند: «رَبَّنا هؤُلاءِ أَضَلُّونا» «5» پروردگارا! (ما نمى‌خواستيم گمراه شويم) پيشينيان ما را گمراه کردند.
گاهى به اطاعت از بزرگان و پيشينيان عذر مى‌آورند: «إِنَّا أَطَعْنا سادَتَنا وَ کُبَراءَنا» «6» پروردگارا! ما به خاطر پيروى از بزرگانمان گرفتار شديم.
«1». مرسلات، 36.
«2». روم، 57.
«3». يس، 65.
«4». انعام، 23.
«5». اعراف، 38.
«6». احزاب، 67.
جلد 10 - صفحه 132
گاهى به بى‌توجّهى و کم فکرى خود عذر مى‌آورند: لَوْ کُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ... «1» اگر به نداى انبيا گوش مى‌داديم يا تعقل مى‌کرديم بدبخت نمى‌شديم.
گاهى به پشيمانى وجبران گذشته وعده مى‌دهند: «رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَکْتُ» «2» پروردگارا! مرا به دنيا بازگردان، شايد در آنچه به جا گذاشته‌ام، عمل صالحى انجام دهم.