1- در آيات قبل فرمان داد که خود را از آتش دوزخ حفظ کنيد، قُوا أَنْفُسَکُمْ ... در اين آيه، يک از راههاى آن را توبه واقعى مى‌داند. «تُوبُوا إِلَى اللَّهِ»
2- گاهى از مؤمن، گناه سر مى‌زند که بايد توبه کند. يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا ...
3- توبه بايد به درگاه خدا باشد، نه افشاى گناه نزد بندگان. «تُوبُوا إِلَى اللَّهِ»
4- يکى از تکاليف مؤمن، توبه از گناه است. يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا ...
5- توبه بايد خالصانه و صادقانه باشد نه لقلقه زبان. «تَوْبَةً نَصُوحاً»
6- توبه، زمان و مکان خاصّى ندارد. «تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً»
7- براى تشويق به توبه، بايد مردم را به رحمت الهى اميدوار کرد. «عَسى رَبُّکُمْ»
8- پذيرش توبه، از شئون ربوبيّت است. «عَسى رَبُّکُمْ أَنْ يُکَفِّرَ عَنْکُمْ سَيِّئاتِکُمْ»
9- ناپاکى و پليدى در بهشت جاى ندارد؛ اول پاک شدن، سپس وارد بهشت شدن. يُکَفِّرَ ... يُدْخِلَکُمْ
10- نتيجه توبه دو چيز است: محو گذشته «يُکَفِّرَ عَنْکُمْ سَيِّئاتِکُمْ» و تأمين آينده.
«يُدْخِلَکُمْ جَنَّاتٍ»
11- ايمان به پيامبر کافى نيست، همراهى و تبعيّت از آن حضرت لازم است. «وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ»
12- عمل صالحِ دنيا، در قيامت به صورت نور ظاهر مى‌شود. «نُورُهُمْ يَسْعى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ»
13- کسانى‌که در دنيا دنبال نورند، «وَ اتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ» «2» در آخرت غرق
«1». آل عمران، 193.
«2». اعراف، 157.
جلد 10 - صفحه 135
نورند. «نُورُهُمْ يَسْعى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ بِأَيْمانِهِمْ»
14- در قيامت نيز تکامل هست. مؤمنان در آن روز به فکر تکميل نور خود هستند. «رَبَّنا أَتْمِمْ لَنا نُورَنا»
15- مؤمنان واقعى در فکر ريزش و کاهش بدى‌ها، «وَ اغْفِرْ لَنا» و رويش و جهش خوبى‌ها هستند. «أَتْمِمْ لَنا نُورَنا»
16- اميد به استجابت دعا، «أَتْمِمْ لَنا نُورَنا وَ اغْفِرْ لَنا» برخاسته از قدرت مطلقه اوست. «إِنَّکَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ»