تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذاباً شَدِيداً فَاتَّقُوا اللَّهَ يا أُولِي الْأَلْبابِ الَّذِينَ آمَنُوا قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْکُمْ ذِکْراً «10»
جلد 13 - صفحه 215
أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ: مهيا فرموده است خدا از براى مشرکان و معاندان، عَذاباً شَدِيداً: عذابى سخت در هر دو سرا. تکرار براى تأکيد و بيان تقواى مأمور به در آيه بعد. فَاتَّقُوا اللَّهَ: پس بترسيد و بيانديشيد عذاب خدا را از مخالفت، يا أُولِي الْأَلْبابِ: اى صاحبان عقول خالص، و از حال و مآل آنها عبرت گيريد که چگونه در دنيا به عذاب استيصال گرفتار شدند، و به چه نوع در آخرت به نکال و وبال ابدى معذب شوند. پس از مثل آنچه آنها کردند، احتراز کنيد و از مخالفت خدا و رسول بپرهيزيد. چون کفار و معاندين منتفع نمى‌شوند، لذا تخصيص ارباب عقول نموده به اهل ايمان: الَّذِينَ آمَنُوا: اى اصحاب که ايمان آورده‌ايد به خدا و رسول، قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْکُمْ: بتحقيق نازل فرمود خدا به سوى شما، ذِکْراً: يادآورى را که فرو فرستاده است رسول را.
بيان: در تفسير (ذکر) سه قول است:
1- مراد قرآن است، و تسميه آن به ذکر، به جهت آنست که متضمن موعظه شافيه کافيه، و شرف دنيا، و کرامت عقبى بسته است به خواندن و عمل کردن به آن.
2- مراد جبرئيل، و در تسميه او چند وجه است: 1- کثرت ذکر ميان امم انبياء. 2- نزول او به قرآن که متضمن ذکر است. 3- مذکور و مشهور است در طبقات آسمان. 4- صاحب ذکر و شرف است.
وجه 3- مراد حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، چنانچه ابن بابويه رحمه اللّه از حضرت رضا عليه السّلام در حديث مأمون فرمايد: مراد ذکر، رسول خدا، و ما اهل ذکر هستيم، و آن بيان شده در کتاب خدا در سورة الطلاق:
(قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْکُمْ ذِکْراً رَسُولًا يَتْلُوا عَلَيْکُمْ آياتِ اللَّهِ). «1» و تسميه آن حضرت به ذکر وجوهى است: 1- به سبب مواظبت او به تلاوت قرآن، يا به تبليغ آن به بندگان. 2- به اعتبار آنکه مسبب است از انزال وحى به او. 3- به سبب
«1» نور الثقلين، جلد 5، صفحات 363 و 364.
جلد 13 - صفحه 216
آنکه نام نامى او بر السنه خلقان است. بنابراين تعبير ارسال به انزال بر سبيل ترشيح باشد، پس معنى آنکه انزال فرموده است به شما آنکه ياد کرده است رسول را در کتب سلف.