تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَسْکِنُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ سَکَنْتُمْ مِنْ وُجْدِکُمْ وَ لا تُضآرُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا عَلَيْهِنَّ وَ إِنْ کُنَّ أُولاتِ حَمْلٍ فَأَنْفِقُوا عَلَيْهِنَّ حَتَّى يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَکُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَ أْتَمِرُوا بَيْنَکُمْ بِمَعْرُوفٍ وَ إِنْ تَعاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرى «6»
بعد از آن، بيان حقوق معتدات را فرمايد:
أَسْکِنُوهُنَ: (اين کلام و ما بعد آن بيان تقوى باشد، گوئيا کسى گويد چگونه عمل به تقوى بايد کرد) فرمايد ساکن گردانيد زنان مطلقه را، مِنْ حَيْثُ سَکَنْتُمْ: از آنجا که ساکن شده‌ايد، مِنْ وُجْدِکُمْ: به قدر وسع و توانائى خود.
مرد آنکه به قدر غنا و فقر خود، ايشان را مسکن دهيد. وَ لا تُضآرُّوهُنَ: و رنج و زحمت نرسانيد مطلقات را در سکنى و نفقه، لِتُضَيِّقُوا عَلَيْهِنَ: تا آنکه تنگ گردانيد بر ايشان مساکن را تا خروج ضرورت شود. و لازم است که مسکن لايق به حال مطلقه باشد. وَ إِنْ کُنَّ أُولاتِ حَمْلٍ: و اگر زنان مطلقه، صاحب حمل باشند، فَأَنْفِقُوا عَلَيْهِنَ: پس نفقه دهيد بر ايشان، حَتَّى يَضَعْنَ حَمْلَهُنَ:
تا اينکه بنهند حمل خود را (تفصيل راجع به رسائل عمليه است). فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَکُمْ: پس اگر شير دهند اولاد را بعد از انقطاع علاقه نکاح براى شما، اى پدران، از روى تبرع فرزندان را به ايشان واگذاريد، و اگر بدون اجرت راضى نشوند به شير دادن، فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَ: پس ايشان را بدهيد مزدهاى ايشان را، يعنى اجرة المثل رضاع بر حسب عرف و عادت. و احاديث آل عصمت دال است بر جواز استيجار امهات بر رضاع اولاد قبل از طلاق و بعد از طلاق.
وَ أْتَمِرُوا بَيْنَکُمْ: و کارسازى کنيد ميان يکديگر، يعنى فرمان يکديگر کنيد و با هم موافقت نمائيد اى پدران و مادران در باب رضاع فرزندان، بِمَعْرُوفٍ: به نيکوئى، يعنى بايد که والده، اجرت زيادتى نطلبد، و والد در اجرة المثل
جلد 13 - صفحه 213
امساک نکند و بچه را کمتر از مقدار شرع شير ندهد، زيرا اين مولود از هر دو حاصل شده، پس بايد شريک يکديگر باشند در رأفت به اولاد. وَ إِنْ تَعاسَرْتُمْ:
و اگر سخت‌گيرى کنيد و مضايقه کنيد در اجرت و رضاع، يعنى مادر زياده اجرت طلبد و پدر از آن امتناع نمايد، يا مادر راضى نشود به شير دادن، فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرى: پس زود باشد که شير دهد فرزند را براى پدر، زنى ديگر که سخت نگيرد.