تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ الْکَذِبَ وَ هُوَ يُدْعى إِلَى الْإِسْلامِ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ «7»
شأن نزول: نضر بن حارث مىگفت: روز قيامت لات و عزى شفاعت
جلد 13 - صفحه 150
خواهند کرد نزد خدا، و شفاعت آنها قبول خواهد شد؛ آيه در رد او نازل شد:
وَ مَنْ أَظْلَمُ: و کيست ظالمتر «استفهام تقريرى»، يعنى هيچکس ظالمتر نيست، مِمَّنِ افْتَرى: از کسى که افترا کند، عَلَى اللَّهِ الْکَذِبَ: بر خداى تعالى دروغ را، يعنى پيغمبر او را تکذيب کند، وَ هُوَ يُدْعى إِلَى الْإِسْلامِ: و حال آنکه او خوانده مىشود به سوى اسلام که مشتمل است بر خير و صلاح دنيا و رستگارى عقبى، يا معجزات ظاهره و آيات باهره پيغمبر را سحر داند که مستلزم کذب باشد، يا ادعا نمايد که شفاعت بتان نزد خدا مقبول است؛ و اين افترا بر ذات سبحانى است. وَ اللَّهُ لا يَهْدِي: و خدا هدايت ننمايد به اجبار، الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ: گروه ستمکاران را که به سبب رسوخ کفر، از صراط مستقيم و دين قويم اعراض نمودند، لا جرم به حالت کفر واگذاشته شدند. زيرا ايمان به اختيار است نه به اجبار، و ثواب و عقاب دائر مدار تکليف، و آن منوط به اختيار است.