تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ «9»
هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ: اوست خدائى که فرستاد، رَسُولَهُ بِالْهُدى: پيغمبر خود را که حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است به چيزى که سبب هدايت است، يعنى قرآن يا معجزات داله بر حق و حقانيّت، وَ دِينِ الْحَقِ: و ديانت راست و درست که دين اسلام و ملت حنيفيه است، لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ کُلِّهِ:
تا غالب گرداند ديانت اسلام را بر همه اديان به تمامه، وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ: و اگرچه کراهت دارند مشرکان اظهار دين حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را، که مشتمل است بر اثبات توحيد و ابطال شرک.
تبصره: به صريح آيه شريفه، خدا وعده فرموده که اين دين اسلام را بر تمام اديان غالب گرداند، يعنى هيچ دينى در روى زمين باقى نماند مگر دين اسلام که شرق و غرب عالم را فراگيرد. و اين قسمت محقق نشده، و به صريح آيه شريفه: إِنَّ اللَّهَ لا يُخْلِفُ الْمِيعادَ*، وعده الهى تخلف‌پذير نيست و البته بايد واقع شود، و آن زمان ظهور مهدى موعود، پسر امام حسن عسکرى عليه السّلام حضرت حجت عجل اللّه فرجه مى‌باشد؛ چنانچه احاديث بسيار وارد شده از جمله:
1- عياشى به اسناد خود از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام روايت نموده که فرمود: اعلاى کلمه اسلام و غالب شدن آن، بعد از اين زمان خواهد شد. به حق آن کسى که نفس من به يد قدرت او است، دين اسلام را غالب گرداند به
جلد 13 - صفحه 152
جميع اديان، تا آنکه باقى نماند هيچ شهرى مگر آنکه صبح و شبانگاه نداى لا اله إلّا اللّه و محمد رسول اللّه شنوند. «1» 2- على بن ابراهيم: اما قوله: يريدون ليطفؤوا نور اللّه بافواههم و اللّه متمّ نوره:
فرمود: تمام گرداند نور خود را به قائم آل محمد «عجل اللّه فرجه» زمانى که خارج شود، ظاهر و غالب گرداند خدا آن را بر تمام اديان، تا آنکه عبادت نشود غير خداى تعالى؛ و اوست کسى که پرکند زمين را قسط و عدل، و چنانچه پر شده باشد ظلم و جور. «2» 3- ابن بابويه رحمه اللّه به اسناد خود روايت نموده از ابى بصير که حضرت صادق عليه السّلام در اين آيه فرمود: قسم به خدا نازل نشده تأويل آن هنوز، و نازل نشود تأويل آن، تا بيرون آيد قائم؛ وقتى آن حضرت ظاهر شود باقى نماند کافرى به خدا و نه مشرکى به امام، مگر کراهت دارد و نمى‌خواهد خروج او را، زيرا اگر کافرى در شکم سنگى باشد، سنگ به قدرت کامله الهى تکلم کند که: اى مؤمن، در شکم من کافرى است، مرا بشکن و او را بيرون آور و بکش.
4- طبرسى رحمه اللّه از حضرت باقر عليه السّلام: انّ ذلک يکون عند خروج المهدىّ من آل محمّد فلا يبقى احد إلّا اقرّ بمحمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم.
5- کتاب نور الابصار صفحه 228 از ابى عبد اللّه الکنجى، گفت: از سعيد بن جبير در تفسير آيه لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ، قال: هو المهدىّ من ولد فاطمة عليها السّلام.
6- ابو الفتوح رازى رحمه اللّه در تفسير خود روايت نموده از مقداد بن اسود که فرمود رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم: باقى نماند روى زمين خانه گل و سنگى، مگر آنکه خداى تعالى داخل فرمايد کلمه اسلام را در آن، يا
«1» به نقل از نور الثقلين، جلد 5، صفحه 318، حديث 31.
«2» نور الثقلين، جلد 5، صفحه 317، حديث 29.
جلد 13 - صفحه 153
بتمامى عزت، يا بتمامى ذلت، يا عزيز شوند به عزت ايمان، يا ذليل گرداند آنها را تا متدين شوند به اسلام و ايمان.