تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِکُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى کَالَّذِي يُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النَّاسِ وَ لا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ فَمَثَلُهُ کَمَثَلِ صَفْوانٍ عَلَيْهِ تُرابٌ فَأَصابَهُ وابِلٌ فَتَرَکَهُ صَلْداً لا يَقْدِرُونَ عَلى شَيْءٍ مِمَّا کَسَبُوا وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْکافِرِينَ (264)
ترجمه
اى آنکسانى که ايمان آورديد تباه نکنيد بخششهاى خودتان را بمنت و آزار مانند کسى که صرف مىکند مال خود را براى نمايش دادن بمردم و ايمان
جلد 1 صفحه 341
ندارد بخدا و روز پسين پس مثل او مثل سنگ صافى است که بر آن خاکى باشد پس برسد او را باران درشت پس واگذارد او را صاف پاک نميتوانند دست بيابند بر چيزى از آنچه کسب کردند و خدا راه نمىنمايد گروه کافران را..
تفسير
خداوند پس از تصريح ببطلان صدقه بسبب منت گذاردن و آزار رساندن و ريا نمودن اشاره فرموده است بآنکه ريا شرک است و منافات با ايمان بخدا و قيامت دارد چون کسيکه مؤمن بخدا باشد رضاى خلق را بر رضاى خدا ترجيح نميدهد و غضب او را بخشنودى خلق براى خود نميخرد و دنياى فانى را بر آخرت باقى اختيار نمىنمايد و نعيم دائم را بمتاع قليل نميفروشد و تشبيه فرموده است چنين شخصى را بسنگ صاف و عمل او را بخاکى که روى آنسنگ قرار گرفته و منت و آزار و ريا را بقطرات درشت باران که آنسنگ را بکلى بشويد و اثر آنخاک را از آن زايل نمايد و بالاخره تصريح فرموده است که از اينعمل بهره نصيب او نخواهد شد اما در آخرت براى آنکه عمل باطلى بجا آورده و اما در دنيا بهمان بيان که در آيه الَّذِينَ يُنْفِقُونَ گذشت و خداوند دستگيرى و راهنمائى بخير نميفرمايد کفار را و ريا کارى و منت گذاردن و آزار رساندن بعد از صدقه مناسب با حال کفار است نه اهل ايمان پس ايشان بايد از اين صفات مبرا باشند و الا علاوه بر آنکه از عملشان بهره نميبرند مشمول غضب الهى خواهند شد و خداوند عنايت خود را از آنها سلب فرموده آنها را بحال خودشان واگذار خواهد فرمود عياشى از صادقين عليهما السلام نقل نموده که اين آيه نازل شده است در باره عثمان و جارى شده است در باره معاويه و اتباع آندو و از امام باقر (ع) روايت نموده است که مراد منت گذاردن و آزار رساندن بمحمد و آل محمد (ص) است و فرموده است اين تأويل آيه است.