در آيات قبل سخن از بعثت بود و در اين آيه سخن از يهوديانى است که بر اساس کتاب
جلد 10 - صفحه 30
آسمانى خود، تورات، پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله را مى‌شناختند ولى لجاجت کرده و حاضر به پذيرش رسالت او نشدند.
«أسفار» جمع «سفر» به معناى کتابى است که از حقايق پرده بردارى مى‌کند. «1» تورات، از بخش‌هاى مختلفى تشکيل يافته که به هر بخش که همانند يک سوره از قرآن مى‌باشد، يک «سِفر» مى‌گويند. مانند سِفر پيدايش.
گرچه قرآن در اين آيه، از يهوديان انتقاد مى‌کند، اما در واقع کنايه‌اى است به مسلمانان که مبادا شما نيز قرآن را بشنويد، ولى به آن عمل نکنيد.
قرآن در چند مورد، انسان‌هاى نااهل را به چارپايان تشبيه کرده که يکى از آنها عالمان بى‌عمل هستند که در اين آيه به آنها اشاره شده است. «أُولئِکَ کَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ» «2»
سعدى مى‌گويد:
علم چندان که بيشتر خوانى
چون عمل در تو نيست نادانى
نه محقق بود نه دانشمند
چارپايى بر او کتابى چند
آن تهى مغز را چه علم و خبر
که بر او هيزم است يا دفتر
حضرت على عليه السلام فرمود: عالمى که به علمش عمل کند اهل نجات است و کسى که به علمش عمل نکند، اهل هلاکت و حسرت خواهد بود و دوزخيان از بوى بد او اذيّت مى‌شوند و بيشترين حسرت و ندامت در دوزخ از آنِ کسى خواهد بود که مردم را به سوى خدا دعوت کرده و آنان سخن او را پذيرفته و به بهشت وارد شده‌اند، ولى دعوت کننده خود به دوزخ مى‌رود؛ زيرا گرفتار هواى‌نفس و آرزوهاى طولانى شده است.
«ان اشد اهل النار ندامة و حسرة رجل دعا عبدا الى الله فاستجاب و قبل منه و اطاع الله فادخله الله الجنة و ادخل الداعى النار بترکه علمه و اتباعه الهوى و طول الأمل» «3»
امام صادق عليه السلام فرمود: «ان العالم اذا لم يعمل بعلمه زلت موعظته عن القلوب کما يزل المطر عن الصفا» «4» موعظه عالمى که به علمش عمل نکند از دل‌ها منحرف مى‌شود، همان‌گونه
«1». مفردات راغب.
«2». اعراف، 179.
«3». کافى، ج 1، ص 44.
«4». کافى، ج 1، ص 44.
جلد 10 - صفحه 31
که باران از روى سنگ منحرف مى‌شود.
امام سجاد عليه السلام فرمودند: در انجيل آمده است: «ان العلم اذا لم يعمل به لم يزدد صاحبه الا کفرا و لم يزدد من الله الا بعدا» «1» به دانشمندى که به علمش عمل نکند، جز کفر و دورى از خدا چيزى افزوده نمى‌شود.
در اين آيه تمثيلى‌تند و هشداردهنده در مورد عالمانِ بى‌عمل دينى مطرح شده است.
پيشوايان دينى نيز در اين باره تمثيلات و تشبيهات بسيارى را بيان کرده‌اند که به گوشه‌اى از آنها اشاره مى‌کنيم:
* عالم بى‌عمل، همچون شمعى است که ديگران از نورش بهره‌مند مى‌شوند، ولى خود هلاک مى‌گردد. «2»
* عالم بى‌عمل، مانند گنجى است که انفاق نشود. «3»
* عالم بد، مثل سنگى است که در مسير آب قرار گرفته است؛ نه خود از آن مى‌نوشد و نه مى‌گذارد آب به ديگران برسد. «4»
* عالم بى‌عمل، مانند چاه فاضلابى است که درون آن متعفّن است. «5»
* عالم بى‌عمل، مانند قبرى است که ظاهرش سالم است ولى درون آن استخوان‌هاى پوسيده است. «6»
گوشه‌اى از سيماى زشت يهود در قرآن
سنگدل هستند: مِنَ الَّذِينَ هادُوا ... أُولئِکَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ «7»
رفاه طلب هستند: «لَنْ نَصْبِرَ عَلى طَعامٍ واحِدٍ» «8» در روى زمين فساد مى‌کنند: «يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَساداً» «9»
«1». کافى، ج 1، ص 45.
«2». ميزان‌الحکمه، ج 9، ص 54.
«3» ميزان الحکمه، ج 9، ص 55.
«4» ميزان الحکمه، ج 9، ص 55.
«5». محجّة البيضاء، ج 1، ص 130.
«6». محجّة البيضاء، ج 1، ص 130.
«7». مائده، 41.
«8». بقره، 61.
«9». مائده، 64.
جلد 10 - صفحه 32
حتى به خداوند تهمت مى‌زنند: «يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ» «1»
کتاب الهى را تحريف مى‌کنند: «يُحَرِّفُونَ الْکَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ» «2»
هر کجا وحى طبق ميل آنها نباشد، تکبّر مى‌ورزند: «أَ فَکُلَّما جاءَکُمْ رَسُولٌ بِما لا تَهْوى أَنْفُسُکُمُ اسْتَکْبَرْتُمْ» «3»
نسبت به اهل ايمان، بيشترين کينه را دارند: «أَشَدَّ النَّاسِ عَداوَةً لِلَّذِينَ آمَنُوا الْيَهُودَ» «4»
انبيا را به قتل مى‌رساندند: لَقَدْ أَخَذْنا مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ وَ أَرْسَلْنا إِلَيْهِمْ رُسُلًا ... فَرِيقاً کَذَّبُوا وَ فَرِيقاً يَقْتُلُونَ «5»
غضب شده خداوند هستند: «وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ» «6»*
گروهى از آنان مورد لعنت حضرت عيسى و حضرت داود بوده‌اند: «لُعِنَ الَّذِينَ کَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ عَلى لِسانِ داوُدَ وَ عِيسَى» «7»