1- زمان تعطيلى کسب و کار و تجارت به خاطر عبادت، نبايد زياد به درازا کشيده شود. (در آيه قبل، فرمان ترک داد و ستد صادر شد و در اين آيه بلافاصله پس از انجام عبادت آن منع برطرف شد). فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ ...
2- خداوند، تعطيل بازار مسلمانان و رهاکردن کار، حتى در يک روز کامل را نمىپسندد. «فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا»
3- کسب درآمد و دريافت فضل الهى، نياز به هجرت و حرکت و مسافرت در زمين دارد. «فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ»
4- در انجام عبادت سرعت بگيريد، «فَاسْعَوْا» ولى در کار مادى به سراغ آن رويد و نيازى به عجله نيست، زيرا رزق نزد خداوند مقدّر است. «وَ ابْتَغُوا»
5- لطف و فضل خداوند بسيار است ولى انسان بايد براى به دست آوردن آن تلاش کند. «وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ»
6- در اسلام، تنپرورى ممنوع است. «وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ»
7- دنيا، گوشهاى از فضل الهى است. «مِنْ فَضْلِ اللَّهِ»
8- رستگارى، در سايه انجام فرمانهاى الهى است. فَاسْعَوْا ... ذَرُوا ... وَ ابْتَغُوا ... وَ اذْکُرُوا ... لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ
9- تلاش براى رسيدن به امور معنوى و مادى، هر دو فرمان خداست. در آيه قبل فرمود: «فَاسْعَوْا إِلى ذِکْرِ اللَّهِ» و در اين آيه مىفرمايد: «وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ»
10- اگر داد و ستد با اراده انسان باشد معاملهاى بيش نيست، «وَ ذَرُوا الْبَيْعَ»، امّا اگر بعد از انجام عبادت به سراغ داد و ستد رفتيم، به فضل الهى تبديل مىشود. «وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ»
11- تلاش براى دنيا نبايد همراه با غفلت از ياد خدا باشد. «وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ
جلد 10 - صفحه 45
وَ اذْکُرُوا اللَّهَ کَثِيراً»
12- اسلام هم خواهان کيفيّت در عبادت است، «فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ» «1» و هم به دنبال کمّيّت. «وَ اذْکُرُوا اللَّهَ کَثِيراً»
13- آنجا که زمينه غفلت و لغزش بيشتر است مثل بازار، ياد خدا ضرورىتر است. «وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَ اذْکُرُوا اللَّهَ کَثِيراً»
14- ياد خدا در همه حال لازم است، چه در حال عبادت، «فَاسْعَوْا إِلى ذِکْرِ اللَّهِ» و چه در حال تجارت. «وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَ اذْکُرُوا اللَّهَ»
15- انسان با عملکرد و انتخاب خوب خود مىتواند زمينه رستگارى را فراهم آورد. فَاسْعَوْا ... وَ ابْتَغُوا ... وَ اذْکُرُوا ... لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ
16- ياد خدا، زمانى عامل رستگارى مىشود که مداوم و مستمر باشد. «وَ اذْکُرُوا اللَّهَ کَثِيراً لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ»