در سوره توبه، خداوند به پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد: اموال و اولاد منافقان ترا به شگفتى نياندازد، در اين جا مى‌فرمايد: قيافه و بيان آنان سبب شگفتى شما نشود.
گرچه در اين آيه، مخاطب پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله است ولى مراد تمام مسلمانان هستند که ممکن است ظواهر و بيان منافقان آنان را تحت تأثير قرار دهد.
پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله فرمود: مؤمن چهار دشمن دارد: مسلمانى که به او حسد مى‌ورزد: «مؤمن يحسده»، منافقى که کينه او را در دل دارد: «منافق يبغضه»، شيطانى که او را گمراه مى‌کند:
«شيطان يضله»، کافرى که به جنگ او مى‌آيد: «کافر يقاتله». «1»
چوب اگر در سقف و ديوار و در و پنجره به کار رفته باشد مفيد است، ولى اگر آن را در کنارى به چيزى تکيه دهند، نشانه بلا استفاده بودن آن است. «خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ»
تشبيه منافقان به تنه‌هاى بريده شده درخت، «کَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ»، از جهاتى مى‌تواند باشد از جمله: 1. سبکى و پوکى و شکسته شدن در برابر فشار و ضربه؛ 2. جمود و خشکى و عدم انعطاف و تأثير پذيرى؛ 3. عدم استقلال در ايستادن روى پاى خود؛ 4. عدم قدرت بر شنيدن و انديشيدن.
منافقان، از مؤمنان دلهره دارند و همواره نگرانند که مبادا آيه‌اى درباره آنان نازل شود:
«يَحْسَبُونَ کُلَّ صَيْحَةٍ عَلَيْهِمْ» نظير آيه 64 توبه که مى‌فرمايد: «يَحْذَرُ الْمُنافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِما فِي قُلُوبِهِمْ»
«هم العدو» يعنى دشمن واقعى اين افراد هستند، زيرا اولًا درون جامعه هستند و از اسرار مسلمانان آگاهند، ثانياً چون در لباس دوست هستند شناخت آنان مشکل است، ثالثاً چون ناشناخته‌اند مبارزه با آنان سخت‌تر است، رابعاً چون پيوندهاى نسبى و سببى با مسلمانان دارند برخورد با آنان پيچيده‌تر است و خامساً ضربه آنان غافلگيرانه‌تر است.
«1». نهج‌الفصاحه، ص 481.
جلد 10 - صفحه 56