اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذا قِيل‌َ لَهُم تَعالَوا يَستَغفِر لَکُم رَسُول‌ُ اللّه‌ِ لَوَّوا رُؤُسَهُم وَ رَأَيتَهُم يَصُدُّون‌َ وَ هُم مُستَکبِرُون‌َ «5»
و زماني که گفته شد بآنها بيائيد تا پيغمبر براي شما طلب مغفرت کند سرها را زير مياندازند و آنها تکبر ميورزند.
وَ إِذا قِيل‌َ لَهُم قائل ظاهرا مؤمنين هستند که باين منافقين ميگويند:
تَعالَوا بيائيد دست از اينکه کارهاي زشت خود برداريد و خدمت حضرت رسالت مشرف شويد و از او تمني کنيد که از خداي خود براي شما طلب مغفرت کند.
يَستَغفِر لَکُم رَسُول‌ُ اللّه‌ِ اينها زير اينکه بار نميروند و رو برميگردانند و سر بزير مياندازند.
لَوَّوا رُؤُسَهُم براي اينکه خود را از کار نيندازند که ما کاري نکرده‌ايم که احتياج باستغفار پيغمبر داشته باشيم چون اصلا پيغمبر را منکر هستند در باطن و اعمال خود را هم قبيح نميدانند.
وَ هُم مُستَکبِرُون‌َ گفتيم فرق است بين کبر و تکبر و استکبار، کبر اينکه است که در خود و بخيال خود يک بزرگي توهم ميکند من کي هستم پدرم مادرم کيان بودند رياست دولت ثروت عده وعده دارم. از فلان طائفه و قبيله هستم و حال آنکه انسان هر چه هست بسيار ضعيف است يک مورچه يا پشه او را ذليل ميکند کوچکترين بلائي را از خود نميتواند دفع کند: إِن‌َّ الَّذِين‌َ تَدعُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ لَن يَخلُقُوا ذُباباً وَ لَوِ اجتَمَعُوا لَه‌ُ وَ إِن يَسلُبهُم‌ُ الذُّباب‌ُ شَيئاً لا يَستَنقِذُوه‌ُ مِنه‌ُ ضَعُف‌َ الطّالِب‌ُ وَ المَطلُوب‌ُ حج آيه 73. کبريايي خاص ذات اقدس ربوبي است، در حديث قدسي است فرمود:
(الکبرياء ردائي و العظمة ازاري فمن نازعني فيه)
او را خار و ذليل ميکنم و در حديث است:
(لا يدخل الجنة من کان في قلبه حبة خردل من الکبر).
و تکبر اينکه است که اينکه بزرگي را که در خود توهم کرده بخرج ديگران دهد و اظهار کند و برخ ديگران بکشد که
جلد 17 - صفحه 23
بدتر از کبر است و مثواي او جهنم است که ميفرمايد: فَادخُلُوا أَبواب‌َ جَهَنَّم‌َ خالِدِين‌َ فِيها فَلَبِئس‌َ مَثوَي المُتَکَبِّرِين‌َ نحل آيه 29.
و استکبار اينکه است که بزرگي را بخود ميبندد و هيچ منشأي که توهم بزرگي ميشود در او نباشد و اينکه از تکبر عقوبتش و خباثتش بيشتر است.