اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
هُم‌ُ الَّذِين‌َ يَقُولُون‌َ لا تُنفِقُوا عَلي مَن عِندَ رَسُول‌ِ اللّه‌ِ حَتّي يَنفَضُّوا وَ لِلّه‌ِ خَزائِن‌ُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ وَ لکِن‌َّ المُنافِقِين‌َ لا يَفقَهُون‌َ «7»
منافقين کساني هستند که ميگويند انفاق نکنيد بر اينکه هايي که نزد رسول اللّه هستند تا اينکه اينها از دور حضرت بپاشند و بروند و حال آنکه اختصاص دارد بخداي متعال خزينه‌هاي آسمانها و زمين و لکن منافقين نمي‌فهمند.
نظر به اينکه پس از هجرت حضرت رسالت بمدينه مهاجرين کساني که در مکه بحضرت ايمان آورده بودند و در فشار مشرکين بودند و پيغمبر هم از ميان آنها تشريف برده بود هجرت کردند و از خانه و زندگي خود صرف نظر کردند و خود را از چنگال مشرکين نجات دادند و در مدينه تهي دست بودند نه منزل داشتند نه مال و اندوخته- انصار که در مدينه ايمان آورده بودند آنها را منزل دادند و وسائل زندگاني آنها را فراهم کردند اينکه منافقين از اينکه امر بسيار در غضب شدند باين انصار ميگفتند: شما چرا باينها انفاق ميکنيد و خود را بزحمت مياندازيد! و غرض آنها اينکه بود که اگر انصار باينها کمک نکنند اينها در مضيقه ميافتند و مراجعت ميکنند بمکه در منزلهاي خود و اطراف پيغمبر خلوت ميشود خدا ميفرمايد:
هُم‌ُ الَّذِين‌َ يَقُولُون‌َ مرجع ضمير همان منافقين هستند و مقول قول آنها:
لا تُنفِقُوا عَلي مَن عِندَ رَسُول‌ِ اللّه‌ِ خطاب آنها بانصار است که آنها را طرف خطاب قرار دادند.
اشکال: اينها که معتقد برسالت حضرت نبودند چرا تعبير برسول اللّه کردند!
جواب: بعضي گفتند: که اينها تعبير بمحمد کرده بودند خداوند تشريفا برسول اللّه تعبير فرموده، بعضي گفتند: که چون خطاب بمؤمنين و انصار بوده يعني آنکه شما رسول اللّه ميخوانيد، ليکن اينکه منافقين بر حسب ظاهر خود را مسلمان ميگفتند و لو قلبا معتقد نبودند چنانچه در صدر سوره گفتند: نَشهَدُ إِنَّک‌َ لَرَسُول‌ُ اللّه‌ِ و خداوند تکذيب آنها را فرمود که شرحش گذشت.
جلد 17 - صفحه 25
حَتّي يَنفَضُّوا ظاهرا اينکه جمله را بانصار نگفته باشند بلکه همان جمله اولي باشد، و غرض آنها اينکه بود که اينها از نزد حضرت رسالت بروند خدا ميفرمايد:
وَ لِلّه‌ِ خَزائِن‌ُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ مکرر گفته‌ايم و آيات بسياري داريم که امر خلق و رزق و غنا و فقر و اعطاء و منع و توسعه و تضييق بيد قدرت او است و تمام موافق حکمت و صلاح است مؤمن بايد در غنا و دولت و مکنت شکر گزار باشد و در فقر و ضيق صابر باشد و در هر حال راضي بقضاء الهي باشد.
يکي را دهي تخت و تاج و کلاه || يکي را نشاني بخاک سياه
يکي را باو تاج شاهي دهي || يکي را بدريا بماهي دهي
پيغمبر فرمود:
(الفقر فخري)
اينکه مهاجرين چشم از خانه و زندگي خود پوشيدند که هجرت نمودند.
وَ لکِن‌َّ المُنافِقِين‌َ لا يَفقَهُون‌َ خيال ميکنند تمام بدست بشر است و باسباب ظاهريه چنانچه قارون گفت: إِنَّما أُوتِيتُه‌ُ عَلي عِلم‌ٍ عِندِي قصص آيه 78.