تا اينجا آيات مربوط به منافقان به پايان رسيد، ولى چون يکى از عوامل نفاق، علاقه زياد به دنياست، اين آيه به مؤمنان هشدار مى‌دهد که اموال و اولاد، شما را غافل نکند. «1»
غفلت از ياد خدا
عوامل بازدارنده از ياد خدا بسيار است، ولى مهم‌ترين آنها، اموال و اولاد است که اين آيه به آنها اشاره نموده است. «لا تُلْهِکُمْ أَمْوالُکُمْ وَ لا أَوْلادُکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ»
شراب و قمار نيز مانع ياد خداست. «يَصُدَّکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ» «2»
تجارت و داد و ستد نيز مى‌تواند از موانع باشد. لذا قرآن از کسانى‌که داد و ستد، آنان را از ياد خدا باز نداشته ستايش کرده است. «رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ» «3»
تکاثر و فزون‌طلبى از عوامل بازدارنده است. «أَلْهاکُمُ التَّکاثُرُ» «4»
آرزوهاى طولانى نيز مانع ياد خداست. «يُلْهِهِمُ الْأَمَلُ» «5»
«1». تفسير نمونه.
«2». مائده، 91.
«3». نور، 37.
«4». تکاثر، 1.
«5». حجر، 3.
جلد 10 - صفحه 62
رفاه‌زدگى از عوامل ديگر غفلت است. «مَتَّعْتَهُمْ وَ آباءَهُمْ حَتَّى نَسُوا الذِّکْرَ» «1»
البتّه علاقه به دنيا آنگاه خطرناک است که انسان، دنيا را مقدمه آخرت نبينيد و هدفش در تمام کارها، دنيا باشد. «فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِکْرِنا وَ لَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَياةَ الدُّنْيا» «2» از کسى که از ياد ما اعراض کرده و جز زندگى دنيا اراده‌اى ندارد، دورى کن.
روشن است که غفلت از ياد خدا، سبب هم‌نشينى با شيطان شده: «وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِکْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ» «3» و انسان را به عذاب شديد و فزاينده‌اى گرفتار مى‌سازد. «وَ مَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِکْرِ رَبِّهِ يَسْلُکْهُ عَذاباً صَعَداً» «4»
آنچه خطرناک است غفلت از ياد خداست، نام بردن از اموال و اولاد، به خاطر آن است که اين دو قوى‌ترين عامل غفلت هستند.
«ذِکْرِ اللَّهِ» شامل همه‌گونه ذکر و ياد خدا مى‌شود، امّا بارزترين ذکر خدا، نماز است که بايد مراقب بود رسيدگى به اموال و اولاد انسان را از نماز بازندارد.
شايد دليل مانع بودن مال و فرزند، جلوه‌هاى ظاهرى آنهاست که انسان را از خدا غافل مى‌سازد. «الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا» «5»
قرآن، مال و فرزند را مايه فتنه و آزمايش دانسته: «وَ اعْلَمُوا أَنَّما أَمْوالُکُمْ وَ أَوْلادُکُمْ فِتْنَةٌ» «6» و مى‌فرمايد: «وَ ما أَمْوالُکُمْ وَ لا أَوْلادُکُمْ بِالَّتِي تُقَرِّبُکُمْ عِنْدَنا زُلْفى» «7» مال و فرزند، عامل قرب شما به خداوند نيستند.