تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ذلِکَ بِأَنَّهُ کانَتْ تَأْتِيهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَقالُوا أَ بَشَرٌ يَهْدُونَنا فَکَفَرُوا وَ تَوَلَّوْا وَ اسْتَغْنَى اللَّهُ وَ اللَّهُ غَنِيٌّ حَمِيدٌ «6»
بعد از آن علت عذاب را فرمايد:
ذلِکَ بِأَنَّهُ کانَتْ تَأْتِيهِمْ: اين عقوبت در دنيا و عذاب در آخرت مر ايشان را، به سبب آنست که شأن قصه اين بود که آمد ايشان را، رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ: پيغمبران فرستاده شده بر ايشان به حجتهاى روشن و معجزه هويدا، فَقالُوا أَ بَشَرٌ يَهْدُونَنا: پس گفتند آيا آدمى و بشرى مثل ما راه مى‌نمايد ما را. اين تعجب و انکار ايشان است از آنکه حق سبحانه وحى به او مى‌فرستد، و استکبار از آنکه تابع او شوند و ندانستند که اگر رسول ملک مى‌بود، البته به صورت بشر بود تا ديده شود به جنسيت، و مايل به او شوند، چنانچه فرمايد: (وَ لَوْ جَعَلْناهُ مَلَکاً لَجَعَلْناهُ رَجُلًا). فَکَفَرُوا وَ تَوَلَّوْا: پس کافر شدند به پيغمبران، و روى بگردانيدند از ايشان و تدبر در بينات و معجزاتى که با آنها بود. پس حق تعالى بعد از اتمام حجت، آنها را مستأصل ساخت، وَ اسْتَغْنَى اللَّهُ: و بى‌نياز شد خدا از ايمان و طاعت ايشان.
تنبيه: اين مطلب ثابت و محقق شده که ذات سبحانه غنى على الاطلاق است.
پس مراد از آيه آنکه: ظاهر شد استغناى او سبحانه نزد تولى ايشان از جهت آنکه ايشان را ملجأ و مضطر و مجبور ننمود به ايمان، با وجود قدرت کامله سبحانى بر آن. نه آنکه مراد اين باشد که استغناى الهى در حين تولى آنها وجود پيدا کرد، زيرا غنى بالذات
جلد 13 - صفحه 193
مى‌باشد، و تکليف ايشان به ايمان، به جهت وصول نفع است به ايشان، نه به او سبحانه و تعالى.
وَ اللَّهُ غَنِيٌّ حَمِيدٌ: و خدا بى‌نياز است از عبادت آفريدگان ستوده بى‌ستايش حامدان، زيرا ذات احديّت، خالق جميع موجودات و فيّاض على الاطلاق، اعطاء وجود و نعم لايتناهى افاضه فرموده. بنابراين مستحق و سزاوار ثنا و ستايش باشد، اگر چه حامدى نباشد.