اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ما أَصاب‌َ مِن مُصِيبَةٍ إِلاّ بِإِذن‌ِ اللّه‌ِ وَ مَن يُؤمِن بِاللّه‌ِ يَهدِ قَلبَه‌ُ وَ اللّه‌ُ بِکُل‌ِّ شَي‌ءٍ عَلِيم‌ٌ «11»
اصابت نميکند هر مصيبتي مگر باذن خداي متعال و کسي که ايمان بخدا آورد خداوند هدايت ميفرمايد قلب او را و خدا بهر چيزي عالم است.
ما أَصاب‌َ مِن مُصِيبَةٍ مصائب چيزهايي است که بآنسان متوجه ميشود و بر خلاف تمايلات او است مثل فقر و مرض و تصادفات و گرفتاريها و بليات و شدائد و امثال اينها.
جلد 17 - صفحه 42
إِلّا بِإِذن‌ِ اللّه‌ِ يا براي مقام صبر او در مصائب، يا براي کفاره گناهان او، يا براي امتحان او، يا براي رفع درجات او، يا عقوبت اعمال زشت او که تمام از روي حکمت است.
اشکال- بالاترين مصائب انسان کفر و شرک و ضلالت و فسق و فجور و معاصي الهي است و اينها را خداوند اذن نداده بلکه نهي اکيد فرموده.
جواب- اولا اينها را اهلش مصيبت نميدانند بلکه خشنود و فرحناک هستند.
و ثانيا تا مشيت الهي تعلق نگيرد هيچ فعلي در عالم واقع نميشود، و مکرر گفته‌ايم که منافي با اختيار نيست چون خداوند ميداند که کساني که قابل هدايت نيستند آنها را بخود واگذار ميکند، و اگر مشيت او تعلق نگرفته باشد نميتوانند مرتکب شوند، و مشيت الهي تعلق گرفته که اينکه فعل باختيار عبد صادر شود و اگر اختيار نکند مشيت تعلق نگرفته: قُل فَلِلّه‌ِ الحُجَّةُ البالِغَةُ فَلَو شاءَ لَهَداکُم أَجمَعِين‌َ انعام آيه 149، وَ عَلَي اللّه‌ِ قَصدُ السَّبِيل‌ِ وَ مِنها جائِرٌ وَ لَو شاءَ لَهَداکُم أَجمَعِين‌َ نحل آيه 9، ما قَطَعتُم مِن لِينَةٍ أَو تَرَکتُمُوها قائِمَةً عَلي أُصُولِها فَبِإِذن‌ِ اللّه‌ِ حشر آيه 5.
وَ مَن يُؤمِن بِاللّه‌ِ يَهدِ قَلبَه‌ُ نور ايمان قلب را روشن ميکند چشم قلب را باز ميکند گوش قلب را شنوا ميکند زبان قلب را گويا ميکند آينه قلب را از کثافات پاک ميکند راه سعادت را مينمايد که مصداق يهد قلبه است خداوند توفيق و تأييد ميفرمايد، و گفتيم ايمان باللّه ايمان بجميع عقايد حقه است چنانچه قبلا ذکر شد و بالعکس ظلمت کفر و شرک و ضلالت و فسق و فجور قلب را تاريک و قي ميکند چشم قلب را کور ميکند گوش قلب را کر ميکند زبان قلب را لال ميکند آينه قلب را منکوس ميکند سلب توفيق از او ميشود کور کورانه راه ضلالت را طي ميکند.
وَ اللّه‌ُ بِکُل‌ِّ شَي‌ءٍ عَلِيم‌ٌ تفسيرش واضح است.