اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَ عَدُوَّکُم أَولِياءَ تُلقُون‌َ إِلَيهِم بِالمَوَدَّةِ وَ قَد کَفَرُوا بِما جاءَکُم مِن‌َ الحَق‌ِّ يُخرِجُون‌َ الرَّسُول‌َ وَ إِيّاکُم أَن تُؤمِنُوا بِاللّه‌ِ رَبِّکُم إِن کُنتُم خَرَجتُم جِهاداً فِي سَبِيلِي وَ ابتِغاءَ مَرضاتِي تُسِرُّون‌َ إِلَيهِم بِالمَوَدَّةِ وَ أَنَا أَعلَم‌ُ بِما أَخفَيتُم وَ ما أَعلَنتُم وَ مَن يَفعَله‌ُ مِنکُم فَقَد ضَل‌َّ سَواءَ السَّبِيل‌ِ «1»
از إبن بابويه باسناده از ابي حمزه ثمالي از حضرت زين العابدين (ع) فرمود:
(من قرء سورة الممتحنة في فرائضه و نوافله امتحن اللّه قلبه للايمان و نوّر له بصره و لا يصيبه فقر ابدا و لا جنون في بدنه و لا في ولده)
و از پيغمبر (ص) روايت شده فرمود:
(من قرء هذه السورة صلت عليه الملائکة و استغفرت له و اذا مات في يومه او ليلته مات شهيدا و کان المؤمنون شفعائه يوم القيامة)
و از حضرت صادق (ع) فرمود:
(من يبتلي بالطحال و عسر عليه يکتبها و يشربها ثلاثة ايّام متوالية يزول عنه الطحال باذن اللّه تعالي)
ترجمه: اي کساني که ايمان آورده‌ايد نگيريد دشمن مرا و دشمن آمد شما را را دوست و رفيق که ملاقات کنيد آنها را به محبت و دوستي و حال آنکه آنها کافر هستند بآنچه شما را از حق، بيرون کردند رسول را و شما را از وطن شما براي اينکه شما ايمان آورده‌ايد بخداي متعال پروردگار شما اگر بوديد شما که خروج مي‌کرديد براي جهاد في سبيل اللّه که با آنها جهاد مي‌کرديد و براي طلب مرضات من و خشنودي من شما در سرّ و باطن بآنها محبت و مودّت مي‌کنيد، و من داناترم بآنچه شما مخفي مي‌کنيد و بآنچه اظهار مي‌کنيد و کسي که چنين کاري بکند پس بتحقيق گمراه شده از راه راست و راه را گم کرده.
اقول: اخباري داريم در شأن نزول اينکه آيه شريفه که زني که نامش ساره بود مولاة ابي عمر و إبن سيفي إبن هشام از مکه هجرت کرد آمد مدينه حضرت رسول
جلد 16 - صفحه 488
صلي اللّه عليه و آله پس از جنگ بدر بدو سال گذشته حضرت از او پرسيد که هجرت تو براي اسلام بوده عرض کرد نه فرمود: براي مهاجرت آمدي عرض کرد نه فرمود: پس براي چه آمدي مدينه عرض کرد من صاحب عشيره و موالي و اصيل بودم تمام از دستم رفت و بشدت به احتياج افتاده‌ام آمدم شما کمکي بحالم کنيد حضرت دستور داد نفقه و کسوه و وسائل حرکت او را فراهم کردند عازم حرکت شد يکي از مؤمنين که نامش حاطب بن ابي بلتعه بود ده دينار و ده درهم و برد يماني باو داد و نوشته‌اي که بر مشرکين مکه نوشته بود و خبر داده که پيغمبر عازم جنگ با شما است خود را آماده کنيد و باين ساره داد که اينکه را باهل مکه برساند و اينکه را در گيسوان سرش مخفي کرد، جبرائيل نازل شد بر حضرت خبر داد حضرت چند نفر را روانه کردند که در راه بروند و از آن زن اينکه نوشته را پس بگيرند من جمله امير المؤمنين (ع) آمدند او را گرفتند منکر شد همچه نوشته نزد من نيست آنچه تفتيش کردند نيافتند خواستند برگردند امير المؤمنين (ع) فرمود: خدا بجبرئيل دروغ نگفته جبرئيل هم به پيغمبر دروغ نگفته پيغمبر هم دروغ نفرموده کاغذ نزد اينکه هست شمشير کشيد و باو فرمود: يا کاغذ را بده و الّا گردنت را مي‌زنم ناچار از ميانه گيسوانش بيرون آورد داد او را آوردند خدمت حضرت پيغمبر (ص) حاطب را خواست فرمود:
مگر کافر شدي عرض کرد يا رسول اللّه من کافر نشدم فرمود: پس براي چه اينکه کاغذ را نوشتي و فرستادي براي مشرکين عرضکرد اينها در زماني که من کافر بودم بسيار بمن محبت مي‌کردند و اعانت مي‌نمودند خواستم تدارک محبتهاي آنها را بکنم اينکه آيه نازل شد.
اقول: اينکه اخبار استناد به معصومين ندارد و بر فرض شأن نزول آيه باشد منافي با عموم آيه ندارد به پردازيم، به بشرح آيه شريفه.
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا خطاب بجميع مؤمنين است تا دامنه قيامت.
لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَ عَدُوَّکُم أَولِياءَ عدوّ خدا و مؤمنين تمام طبقات کفار و مشرکين و دهريين و معاندين و مخالفين و ضالين و مضلين و مبدعين و منکرين ضروريات دين و مذهب هستند، بايد با تمام آنها عداوت و مخالفت نمود اي کاش ابناء امروزه برخورد باين آيه مي‌کردند و با اينکه طبقات محبت و معاشرت نمي‌کردند.
جلد 16 - صفحه 489
تُلقُون‌َ إِلَيهِم بِالمَوَدَّةِ که ملاقات بکنيد آنها را و معاشرت با آنها و خلطه و آميزش داشته باشيد و رفت و آمد.
وَ قَد کَفَرُوا بِما جاءَکُم مِن‌َ الحَق‌ِّ حق‌ّ دين اسلام قرآن مذهب حقه شيعه اثني عشري احکام اسلامي دستورات ديني که اينها بتمام اينها يا بعض آنها کافر هستند.
يُخرِجُون‌َ الرَّسُول‌َ وَ إِيّاکُم أَن تُؤمِنُوا بِاللّه‌ِ رَبِّکُم اما اخراج رسول که از اول بعثت چه اندازه ظلم و اذيت کردند سنگ بقدم‌هاي مبارکش مي‌زدند خاکروبه بر سرش و شکمبه شتر مي‌ريختند عباء بگردن نازنينش تاب دادند تا نفس در سينه او حبس شد تشريف برد بطائف آنجا هم اذيت کردند سه سال در شعب ابي طالب گرفتار بود تا عاقبت دور خانه او را احاطه کردند که او را بقتل رسانند تا هجرت فرمود، و هم چنين مؤمنين باو را چه اندازه در فشار انداختند تا هجرت کردند، فقط براي اينکه چرا باين پيغمبر ايمان آورده‌اند.
إِن کُنتُم خَرَجتُم جِهاداً فِي سَبِيلِي اينکه خروج شما اگر براي رضاي خدا و جهاد في سبيل اللّه بوده پس نبايد با آنها دوستي و القاء مودّت کرد بايد با آنها کمال عداوت و بغض و عناد داشته باشيد.
تُسِرُّون‌َ إِلَيهِم بِالمَوَدَّةِ در سرّ و پنهاني و خفية بآنها مودّت و محبت مي‌کنيد و خيال مي‌کنيد که اسرار شما بر خدا مستور و مخفي است.
وَ أَنَا أَعلَم‌ُ بِما أَخفَيتُم وَ ما أَعلَنتُم بر خداي متعال سرّ و علن تفاوتي ندارد عالم السر و الخفيّات است.
وَ مَن يَفعَله‌ُ مِنکُم فَقَد ضَل‌َّ سَواءَ السَّبِيل‌ِ از ايمان خارج مي‌شود و جزء اهل ضلال مي‌گردد به بنگ بلند فرياد مي‌زنم بتمام ابناء بشر سرتاسر کشور که دوستي با کفّار و اهل ضلال با ايمان نمي‌سازد خود را مؤمن نه پنداريد با دوستي دشمنان دين.