تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
الشَّيْطانُ يَعِدُکُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُکُمْ بِالْفَحْشاءِ وَ اللَّهُ يَعِدُکُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلاً وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ (268)
بعد از امر به انفاق از طيب مال، تحذير فرمايد از وسوسه شيطان در منع از انفاق:
الشَّيْطانُ يَعِدُکُمُ الْفَقْرَ: ابليس جنى يا انسى مى‌ترساند شما را در وقت انفاق نمودن از فقر و احتياج به اين تدليس که پيرى و کورى دارى.
(1 و 2) مدرک پيشين، صفحه 127.
«3» وسايل الشيعه، جلد 6، صفحه 328 (کتاب الزکاة، ابواب الصدقه، باب 46، حديث هفتم)
«4» همان مدرک، صفحه 326، حديث سوّم.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 490
وَ يَأْمُرُکُمْ بِالْفَحْشاءِ: و امر نمايد شما را به خصلت زشت که آن بخل و امساک و منع صدقات است. و نزد بعضى مراد از فحشاء معاصى است.
نکته: مراد امر شيطان، وسوسه او مى‌باشد، لکن چون غالب اوقات وساوس او را نفس اماره تابع شود، لذا تعبير به امر شده.
وَ اللَّهُ يَعِدُکُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ: و خداى تعالى وعده مى‌فرمايد شما را بر صدقه دادن مغفرت و آمرزش گناهان را از جانب خود، وَ فَضْلًا: و زيادتى روزى در دنيا بعوض صدقه يا مزيت جزا و ثواب در عقبى.
ابن عباس- از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت نموده که فرمود: دو چيز است از خدا و دو چيز از شيطان. پس آن دو چيز که از خداست: يکى مغفرت بر معاصى و ديگر زيادتى در روزى. و آن دو که از شيطان است: يکى ترس از فقيرى و ديگر امر به بدى و معاصى. «1» على بن ابراهيم قمى رضوان اللّه عليه فرمايد: بدرستى که شيطان گويد انفاق نکنيد به جهت آنکه فقير مى‌شويد، و خدا وعده فرمايد شما را اينکه بيامرزد شما را اگر انفاق کنيد براى خدا، و فضل که عوض دنيائى باشد عطا فرمايد. «2» وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ: و خداى تعالى بسيار صاحب فضل و وسعت دهنده است بر منفقان، دانا مى‌باشد به انفاق و استحقاق آن مرسعه فضل و مغفرت را.
تنبيه: آيه شريفه آگاهى است به آنکه شيطان به وساوس خود شما را منع مى‌سازد از انفاق به ترسانيدن از فقر و فاقه، و لکن خداوند منّان شما را به انفاق، وعده مغفرت و بخشايش فرموده. و بزرگان فرموده‌اند: وعده شيطان غرور است، وعده رحمان سرور. وعده شيطان فقر است، وعده رحمان غفر. وعده شيطان افلاس است، وعده رحمان خلاص. وعده شيطان شقاوت است، وعده رحمان سعادت. وعده شيطان عاقبت نيران است و
«1» تفسير مجمع البيان، جلد اوّل، صفحه 381.
«2» تفسير علىّ بن ابراهيم، جلد اوّل، صفحه 91.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 491
وعده رحمان سر انجام جنان. پس به وعده شيطان مغرور مشو و به وعده خداوند منان مطمئن باش تا سعادت دارين را دريابى و به فيض سعادت سرمدى فايز شوى.