تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِنْ فاتَکُمْ شَيْ‌ءٌ مِنْ أَزْواجِکُمْ إِلَى الْکُفَّارِ فَعاقَبْتُمْ فَآتُوا الَّذِينَ ذَهَبَتْ أَزْواجُهُمْ مِثْلَ ما أَنْفَقُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ «11»
شأن نزول: بعد از نزول اين آيه، مؤمنان اداى مهر مهاجرات به ازواج ايشان نمودند، و کفار از اداى مهر زنان مرتده، ابا نمودند، آيه نازل شد:
وَ إِنْ فاتَکُمْ: و اگر فوت شود، يعنى سبقت گيرد از شما، شَيْ‌ءٌ مِنْ أَزْواجِکُمْ: يکى از زنان شما، إِلَى الْکُفَّارِ: به سوى کافران، يعنى به دار الحرب پيوندد و مهر او به دست شما نيايد، فَعاقَبْتُمْ: پس از عقب درآييد ايشان را تا غنيمت ايشان به دست شما درآيد، يعنى بيايد نوبت شما از ادا کردن مهر به اين وجه که در عاقبت، شما ظفر يابيد و غنيمت به دست شما آيد.
بيان: تشبيه نموده آنچه به آن حکم فرموده بر مسلمانان و کافران، که اداى مسلمانان است مهر زنان کفار را در يک نوبت، و اداى کفار مهر زنان مسلمانان را نوبتى ديگر، به امرى که متعاقب يکديگر باشند مثل تعاقب در رکوب و غير
جلد 13 - صفحه 136
آن.
فَآتُوا الَّذِينَ: پس بدهيد کسانى را که، ذَهَبَتْ أَزْواجُهُمْ: رفته‌اند زنان ايشان به دار الکفر و مهر نيافته‌اند، مِثْلَ ما أَنْفَقُوا: مانند آنچه نفقه کردند از مهر آن زنان.
نکته: ذکر شي‌ء در موقع احد، به جهت تحقير زنان مرتده، و مبالغه در تعميم است. يا مراد از شي‌ء، مهر باشد، يعنى اگر چيزى از مهر زنان مرتده از شما فوت شود و نزد کفار بماند و نتوانيد از آنها بگيريد، وقتى که نوبت ظفر به شما رسد، مهر زنان را از غنيمت به ازواج؟؟؟ آنها رسانيد. وَ اتَّقُوا اللَّهَ: و بترسيد عذاب خدا را در تجاوز از فرمان او، الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ: آن خدائى که به او ايمان آورندگانيد، زيرا ايمان به او سبحانه، مقتضى پرهيز است از عقاب او.