تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا جاءَکَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعْنَکَ عَلى أَنْ لا يُشْرِکْنَ بِاللَّهِ شَيْئاً وَ لا يَسْرِقْنَ وَ لا يَزْنِينَ وَ لا يَقْتُلْنَ أَوْلادَهُنَّ وَ لا يَأْتِينَ بِبُهْتانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَ أَرْجُلِهِنَّ وَ لا يَعْصِينَکَ فِي مَعْرُوفٍ فَبايِعْهُنَّ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ «12»
شأن نزول: در روز فتح مکه، چون حضرت به کوه صفا و مروه برآمد، با رجال مکه بر اسلام و جهاد بيعت نمود. زنان ايشان در پيروى بيعت ميل کردند، حق تعالى طريق بيعت و شرايط آن را به حبيب خود بيان فرمود:
يا أَيُّهَا النَّبِيُ: اى پيغمبر خبر دهنده، يا اى بلند قدر عالى مرتبه، إِذا جاءَکَ الْمُؤْمِناتُ: چون بيايند به تو زنان مؤمنه، يعنى به نيت ايمان آوردن، يُبايِعْنَکَ: بيعت مى‌کنند تو را، عَلى أَنْ لا يُشْرِکْنَ بِاللَّهِ شَيْئاً: بر آنکه شرک
جلد 13 - صفحه 137
نياورند و شريک نگيرند به خدا چيزى را از اصنام و اوثان.
شروط بيعت را فرمايد: 1- آنکه شرک به خدا نياورند هرگز. 2- وَ لا يَسْرِقْنَ: و دزدى نکنند از مال شوهر و غير آن. 3- وَ لا يَزْنِينَ: و زنا نکنند. 4- وَ لا يَقْتُلْنَ أَوْلادَهُنَ: و نکشند فرزندان خود را. مراد دخترانند که زنده در خاک مى‌کردند، يا قصد بچه‌اى که در شکم دارند نکنند که او را بياندازند. 5- وَ لا يَأْتِينَ بِبُهْتانٍ: و نيايند به دروغى که از روى جهل، يَفْتَرِينَهُ: افترا نموده و بربافته باشند، بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَ أَرْجُلِهِنَ: ميان دستها و پاهاى خود. اين کنايه است از فرزندى که به دروغ بر شوهر خود ببندند، زيرا شکم که حامل ولد و فرج که از او ولد حاصل گشته. ميان دو پا باشند. مراد آنکه فرزند حرام‌زاده نيارند و به دروغ اسناد به شوهر ندهند. 6- وَ لا يَعْصِينَکَ فِي مَعْرُوفٍ: و نافرمانى نکنند تو را در کردار نيکو که به ايشان امر کنى.
بيان: تقييد به معروف با آنکه پيغمبر امر نمى‌فرمايد مگر به آن، تنبيه است بر آنکه جايز نيست اطاعت مخلوق در معصيت خالق.
در تفسير معروف در اين مقام وجوهى است: 1- هر چيزى که موافق طاعت خدا باشد. 2- با هيچ مردى غير محرم در خلوت ننشينند. 3- نوحه نکنند و جامه ندرند و موى نکنند و روى نخراشند و سر نتراشند. 4- سليطه نباشند و شعر نخوانند. 5- با نامحرم سخن نگويند و خلاف عفت از آنها سر نزند. 6- على بن ابراهيم رحمه اللّه از حضرت صادق عليه السّلام: آنچه واجب فرموده بر آنها از نماز و زکات و آنچه را که امر فرموده ايشان را از خير.
چون زنان با اين شرايط با تو بيعت کنند، فَبايِعْهُنَ: پس بيعت نما با ايشان و ضامن ثواب ايشان بشو در وفاى به اين شروط.
تنبيه: کيفيت بيعت زنان: در کتاب کافى در ذيل روايت حضرت صادق عليه السّلام بيان شروط فرمايد. از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم سؤال نمودند چگونه زنان بيعت کنند؟ فرمود: من مصافحه ننمايم زنان را، پس قدحى از آب خواستند و دست مبارک در آن فرو بردند و بيرون آوردند، فرمودند
جلد 13 - صفحه 138
به زنان: داخل کنيد دستهاى خود را در آن آب. بدين طريق، زنان بيعت نمودند. «1» وَ اسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ: و طلب آمرزش نما براى آن زنان بيعت کننده از خدا از آنچه کرده‌اند در حالت کفر، إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ: بدرستى که خداى تعالى آمرزنده گناهان توبه کنندگان، و مهربان بر ايشان به توفيق ايمان و توبه و اطاعت است.