تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَوَلَّوْا قَوْماً غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ قَدْ يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ کَما يَئِسَ الْکُفَّارُ مِنْ أَصْحابِ الْقُبُورِ «13»
شأن نزول: جمعى از فقراى مسلمانان با يهودان دوستى مى‌کردند و اخبار مسلمانان به آنها مى‌گفتند و از ايشان طعام و ميوه مى‌گرفتند؛ حق تعالى از آن نهى فرمود و آيه نازل شد:
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا: اى کسانى که ايمان آورديد به خدا و رسول و قيامت، لا تَتَوَلَّوْا قَوْماً: دوستى مکنيد و مودت مورزيد گروهى را که، غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ: خشم و غضب فرموده خدا بر ايشان و آنها را به آتش قهر خود معذب فرمود. مراد يهودانند. قَدْ يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ: بتحقيق نوميد شدند آنها از ثواب آخرت به سبب کفر و عناد و کتمان صفات حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم که در تورات بود، و معرفت داشتند به صدق آن حضرت؛ در اين صورت ايشان مورد غضب الهى و محروم از ثواب آخرتى خواهند بود، کَما يَئِسَ الْکُفَّارُ:
چنانچه نااميد شده‌اند کفار، مِنْ أَصْحابِ الْقُبُورِ: از اهل قبرها، يعنى از مبعوث شدن مردگان در نشأه آخرت، يا از رجوع مردگان خود به دنيا، يا رسيدن
«1» به نقل از نور الثقلين، جلد 5، صفحه 307، حديث 29.
جلد 13 - صفحه 139
خبر آنها به ايشان يا بيان کفار است، يعنى يهود نااميدند از ثواب آخرت، همچنانکه کافران مرده که به چشم ديده‌اند قبح حال و بدى مآل خود را، و بعلم اليقين عاقبت خود را دانسته و از نعم آخرت به کلى قطع اميد نموده‌اند.
خاتمه: آيه شريفه تذکر است به اهل ايمان در دوستى معاندان که مورد سخط و غضب الهى واقع شدند، و نهى صريح باشد بر اظهار مودت و محبت نسبت به آنان. و مراد به غضب شدگان به قهر خداوند سبحان، يهود مى‌باشند که به سبب عناد و طغيان و کشتن انبياء و تحريف تورات، حق تعالى بر آنها غضب فرمود، و عده‌اى از ايشان را مسخ فرمود به صورت ميمون و خوک.
جلد 13 - صفحه 140
ج13، ص141
سوره شصت و يکم (الصف)
سورة الصف: اين سوره مبارکه را سورة الحواريين و سوره عيسى عليه السّلام نيز نامند، و در مدينه منوره نازل شده است.
عدد آيات: چهارده آيه.
عدد کلمات: دويست و بيست و يک.
عدد حروف: نهصد و بيست و شش حرف.
ثواب تلاوت: ثواب الاعمال- ابن بابويه رحمه اللّه از حضرت باقر عليه السّلام روايت نموده: هر که سورة الصف را قرائت کند در نمازهاى واجبه و مستحبه، و مداومت نمايد، حق تعالى او را در صف ملائکه و انبياء جاى دهد. «1» (با تذکرات سابقه).
و چون حق تعالى ختم سوره الممتحنه نمود به قطع موالات کفار، افتتاح اين سوره فرمود به ايجاب قطع اين موالات ظاهرا و باطنا و بعد از آن امر به جهاد فرمايد:
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
«1» به نقل از نور الثقلين، جلد 5، صفحه 309.
جلد 13 - صفحه 142