اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا النَّبِي‌ُّ إِذا جاءَک‌َ المُؤمِنات‌ُ يُبايِعنَک‌َ عَلي أَن لا يُشرِکن‌َ بِاللّه‌ِ شَيئاً وَ لا يَسرِقن‌َ وَ لا يَزنِين‌َ وَ لا يَقتُلن‌َ أَولادَهُن‌َّ وَ لا يَأتِين‌َ بِبُهتان‌ٍ يَفتَرِينَه‌ُ بَين‌َ أَيدِيهِن‌َّ وَ أَرجُلِهِن‌َّ وَ لا يَعصِينَک‌َ فِي مَعرُوف‌ٍ فَبايِعهُن‌َّ وَ استَغفِر لَهُن‌َّ اللّه‌َ إِن‌َّ اللّه‌َ غَفُورٌ رَحِيم‌ٌ «12»
اي نبي‌ّ محترم زماني که آمدند خدمت تو زنهاي مؤمنات بيعت کنند با شما بر اينکه که شريک بر خدا قرار ندهند شي‌ء را و دزدي نکنند و زنا ندهند و
جلد 16 - صفحه 504
اولاد خود را نکشند که سقط نکنند و بهتان بکسي نزنند که افتراء به بندند بين ايدي خود و ارجل خود و معصيت تو را نکنند در واجبات که معروف است، پس با آنها بيعت فرما و قبول نما و طلب مغفرت بر آنها بکن از خداي متعال محققا خداوند غفور و رحيم است، اخبار بسياري داريم از حضرت باقر و حضرت صادق عليهما السلام در معني آيه و طريق بيعت نساء و مفاد جملات آنها و بياناتي از مفسرين که ما خلاصه آنها را در بيان شرح جملات آيه تذکّر مي‌دهيم، و نقل نفس اخبار طولانيست با اينکه که قضاياي شخصيّه است.
يا أَيُّهَا النَّبِي‌ُّ إِذا جاءَک‌َ المُؤمِنات‌ُ يُبايِعنَک‌َ قضيّه اينکه است، پس از فتح مکّه بعد از فراغ از اخذ بيعت از رجال زنها آمدند بيعت کنند و طريق بيعت آنها اينکه بود که ظرفرا پر از آب کردند و حضرت رسول دست در آن آب گذاردند زنها مي‌آمدند و دست در آن آب مي‌گذاردند، و بعضي گفتند: از زير لباس دست مي‌دادند و در بيعت روز غدير بر خلاف امير المؤمنين (ع) دارد ظرفي پر از آب کردند و پرده کشيدند نصف اينکه طرف پرده بود امير المؤمنين (ع) دست در آن آب گذاشت و زنها از عقب پرده دست در آب مي‌کردند و بيعت مي‌کردند.
عَلي أَن لا يُشرِکن‌َ بِاللّه‌ِ شَيئاً يکي از شرائط بيعت بلکه عمده شرط عدم الشرک است و ظاهرا مراد شرک عبادتي است که مفاد مطابقي دلالت کلمه طيّبه لا اله الا اللّه است. و گفتيم: اينکه کلمه طيّبه که کلمه اخلاص و کلمه توحيد هم مي‌گويند سه دلالت دارد مطابقي التزامي اقتضايي. مطابقي همان توحيد عبادتي است در مقابل عبده اصنام و شمس و کواکب و آتش و ملک و جن‌ّ و انس و غير اينها و التزامي نفي شرک ذاتي و صفاتي و افعالي. و اقتضايي اطاعت و تسليم اوامر و نواهي او.
وَ لا يَسرِقن‌َ نه از اموال زوج و نه ديگران که سرقت حکمش قطع يد است که مي‌فرمايد: وَ السّارِق‌ُ وَ السّارِقَةُ فَاقطَعُوا أَيدِيَهُما جَزاءً بِما کَسَبا مائده آيه 42 و اينکه حدّ شرعي آنها است بعلاوه وجوب ردّ و ترضيه صاحب مال و احکام غصب هم بر او بار است لکن مشروط باين است که از حرز باشد و بحدّ نصاب برسد و امّا دون حدّ نصاب و حرز حکمش تعزير است.
جلد 16 - صفحه 505
وَ لا يَزنِين‌َ که زنا رواج زيادي داشت در جاهليت در ميان مشرکين حتّي بعضي را ذوات الاعلام مي‌گفتند مثل سميّه مادر زياد و مرجانه مادر عبيد اللّه و حکم زنا مختلف است اگر زناي با محارم باشد حکمش قتل است و اگر محصنه باشد رجم است و هر دو پس از جلد است، و اگر اجنبيّه باشد حکمش جلد است که مي‌فرمايد: الزّانِيَةُ وَ الزّانِي فَاجلِدُوا کُل‌َّ واحِدٍ مِنهُما مِائَةَ جَلدَةٍ وَ لا تَأخُذکُم بِهِما رَأفَةٌ فِي دِين‌ِ اللّه‌ِ نور آيه 2.
وَ لا يَقتُلن‌َ أَولادَهُن‌َّ که قتل نفس گناه بسيار بزرگي است و احکام سختي دارد که مي‌فرمايد: مَن قَتَل‌َ نَفساً بِغَيرِ نَفس‌ٍ أَو فَسادٍ فِي الأَرض‌ِ فَکَأَنَّما قَتَل‌َ النّاس‌َ جَمِيعاً مائده آيه 35 چه سقط باشد يا از خوف انفاق باشد يا از جهت پستي در نظر نزد ناس که مي‌فرمايد: وَ لا تَقتُلُوا أَولادَکُم مِن إِملاق‌ٍ انعام آيه 152 و مي‌فرمايد وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِالأُنثي ظَل‌َّ وَجهُه‌ُ مُسوَدًّا وَ هُوَ کَظِيم‌ٌ يَتَواري مِن‌َ القَوم‌ِ مِن سُوءِ ما بُشِّرَ بِه‌ِ أَ يُمسِکُه‌ُ عَلي هُون‌ٍ أَم يَدُسُّه‌ُ فِي التُّراب‌ِ نحل آيه 60 و امروز براي اينکه که از زيبايي نيفتند سقط مي‌کنند هم پدر هم مادر هم دکتر تمام مسئول هستند احکامش مختلف است قصاص ديه کفاره عمد و خطاء مقتول مؤمن باشد يا کافر محقون الدّم باشد حر باشد يا عبد و امه.
وَ لا يَأتِين‌َ بِبُهتان‌ٍ يَفتَرِينَه‌ُ بَين‌َ أَيدِيهِن‌َّ وَ أَرجُلِهِن‌َّ بهتان و افتري قريب المعني است نسبت دروغ بغير دادن است هم عقوبت کذب دارد هم غيبت هم ايذاء و مفاسد بسياري در بر دارد که يکي از اقسامش که فرزند کسي را بگيرد و التقاط کند که فرزند خود قرار دهد که ظاهرا همين مورد آيه است بقرينه.
بَين‌َ أَيدِيهِن‌َّ وَ أَرجُلِهِن‌َّ که تفسير باين شده در اخبار زيرا ولد موقع و ولادت بين ايدي و ارجل است.
وَ لا يَعصِينَک‌َ فِي مَعرُوف‌ٍ عصيان شامل ترک واجبات و فعل محرّمات کلا مي‌شود و اينکه بيعت مشکل‌ترين اقسام بيعت است بيعت با رجال فقط بر اسلام بود و جهاد و در غدير خم بر خلافت.
فَبايِعهُن‌َّ اگر آمدند و باين شرائط بيعت کردند شما هم قبول فرمائيد و با آنها بيعت نما و به پذير.
جلد 16 - صفحه 506
وَ استَغفِر لَهُن‌َّ اللّه‌َ نسبت بظلمها و اذيتهايي که بشما و مؤمنين در حال شرک کردند.
إِن‌َّ اللّه‌َ غَفُورٌ زيرا،
الاسلام يجب ما قبله.
رَحِيم‌ٌ مشمول تفضلات الهي مي‌شوند دنيا و آخرت.