تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَ إِنْ تُخْفُوها وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَکُمْ وَ يُکَفِّرُ عَنْکُمْ مِنْ سَيِّئاتِکُمْ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ (271)
إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ: اگر ظاهر و آشکارا کنيد صدقات را به وقت ادا نمودن، فَنِعِمَّا هِيَ: پس نيکو چيزى است آشکار کردن، زيرا ديگران بدان رغبت و بر بخيلان حجت لازم مى‌شود و قلوب بيگانگان به آشنائى با اهل حق ميل کند. وَ إِنْ تُخْفُوها: و اگر پنهان داريد صدقات را، وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ: در حالتى که بدهيد آن را به فقرا در پنهانى و مخفى، فَهُوَ خَيْرٌ لَکُمْ: پس آن پنهانى بهتر است مر شما را، زيرا آن صدقه از آفت ريا و هتک عرض فقير محفوظ ميماند.
نزد علماى اماميه اظهار صدقه در واجبات و کتمان آن در مستحبات است، چنانچه در کتاب کافى از حضرت باقر عليه السّلام و على بن ابراهيم قمى رضوان اللّه عليه از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده که اخفاى صدقه مختص به مستحب است، اما در واجب اظهار آن افضل است. «1» تا متهم نشود به امتناع و مردمان به او اقتدا کنند در فعل طاعت، و محفوظ
«1» تفسير على بن ابراهيم، جلد اوّل، صفحه 92.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 495
باشد از ريا.
و نزد بعضى حکم اخفا عام است در واجب و در مستحب، زيرا صحابه در زمان حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در اخفا مبالغه داشتند چه در واجب و چه در مستحب.
و از حضرت صادق عليه السّلام مروى است که فرموده: هر چه خدا بر تو واجب فرموده پس اعلان آن از اخفا افضل است، و آنچه مستحب فرموده اخفاى آن افضل است از اعلان آن، و اگر شخصى حمل کند زکات مالش را بر گردن خود و تقسيم نمايد آشکارا، نيکو و پسنديده باشد. «1» وَ يُکَفِّرُ عَنْکُمْ مِنْ سَيِّئاتِکُمْ: و در گذرد و بپوشاند خداوند به سبب آن صدقات بعضى از گناهان شما را که حقّ غير و مظالم در آن نباشد.
در وسائل- از حضرت باقر عليه السّلام قال: صدقة السّرّ تطفى غضب الرّبّ و تطفى الخطيئة کما يطفى الماء النّار و تدفع سبعين بابا من البلاء «2» فرمود صدقه سرّ و پنهانى، خاموش کند غضب پروردگار را و محو کند گناهان را چنانچه خاموش کند آب آتش را و دفع نمايد هفتاد درهاى از بلا را.
وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ: و خداى تعالى به آنچه بجا مى‌آوريد از اظهار صدقه و اخفاى آن و کم و زياد و کلى و جزئى آن آگاه است.
«1» تفسير صافى، جلد اوّل، صفحه 299.
«2» وسايل الشيعه، جلد 6، صفحه 277 (کتاب الزکاة، ابواب الصدقه، باب 13، حديث نهم)
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 496