اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن تُبدُوا الصَّدَقات‌ِ فَنِعِمّا هِي‌َ وَ إِن تُخفُوها وَ تُؤتُوهَا الفُقَراءَ فَهُوَ خَيرٌ لَکُم وَ يُکَفِّرُ عَنکُم مِن سَيِّئاتِکُم وَ اللّه‌ُ بِما تَعمَلُون‌َ خَبِيرٌ (271)
إِن تُبدُوا الصَّدَقات‌ِ ابداء اظهار است يعني علانيه دادن صدقه و الصدقات جمع محلّي بلام شامل جميع صدقات واجبه و مستحبّه ميشود فَنِعِمّا هِي‌َ بسيار کار خوبي است و فوائد و ثمرات صدقه بسيار است و آيات و اخبار در اينکه باب بي‌شمار است خداوند بدست خود صدقه را ميگيرد أَ لَم يَعلَمُوا أَن‌َّ اللّه‌َ هُوَ يَقبَل‌ُ التَّوبَةَ عَن عِبادِه‌ِ وَ يَأخُذُ الصَّدَقات‌ِ الآيه توبه آيه 105، و لذا در اخبار دارد ببوسيد صدقه را که بدست خدا ميرسد. و دارد
(ان‌ّ البلاء لا تخطي الصدقة)
(در سفينه) باعث استنزال رزق ميشود خداوند عوض آن را ميدهد و غير اينها از اخبار مرويّه در سفينه و بحار و لآلي و غير اينها.
و گفتند صدقه پنج قسم است: صدقه مال، صدقه جاه که شفاعت بيچاره‌ها باشد صدقه لسان اصلاح ذات البين، صدقه عقل مشاورت، صدقه علم بذل آنست.
و در اخبار دارد که پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم فرمود بر هر مسلمي صدقه لازم است عرض کردند که همه قدرت ندارند فرمود
(اماتتک الاذي عن الطريق صدقة و ارشادک الرجل الي الطريق صدقة و عيادتک المريض صدقة و امرک بالمعروف صدقة و نهيک عن المنکر صدقة و ردّک السلام صدقة).
(در سفينه) است وَ إِن تُخفُوها صدقه سرّ افضل است و فوائدش بيشتر
(صدقة
جلد 3 - صفحه 56
السّر تطفي غضب الرب‌ّ کما تطفي الماء النار)
و
(تذهب الخطيئة)
(و تدفع ميتة السوء)
(و تدفع سبعين نوعا من البلاء)
(و الصدقة تکسر ظهر الشيطان)
(الصدقة افضل من الصوم و الصوم جنّة)
(و کل‌ّ معروف صدقة)
و غير اينها از اخبار.
وَ تُؤتُوهَا الفُقَراءَ که بايد بدست فقير برسد البتّه هر چه محتاج‌تر است افضل است و بالاخص بذوي الارحام که دارد
(افضل الصدقة علي ذي الرحم الکاشح)
کاشح يعني کسي که باطنا با تو خوب نيست و عداوت باطني دارد، و نيز دارد
(ما وقي به المرء عرصه کتب له صدقة)
الي غير اينها.
(فَهُوَ خَيرٌ لَکُم) يعني صدقه سرّ بهتر است از علانيه، بلي در خصوص زکاة واجب دارد علانيه بهتر است براي تشويق ديگران لکن آن هم مشروط باينست که از شوائب ريا محفوظ باشد و موجب هتک فقير هم نشود، و صدقات واجبه بر بني هاشم حرام است و مستحبّه مذموم است و تفصيل اينکه باب در فقه.
وَ يُکَفِّر عَنکُم سَيِّئاتِکُم ممکن است عطف به فَهُوَ خَيرٌ لَکُم باشد که صدقه سرّ مکفّر سيّئات است يا مطلق صدقه مکفّر است.
وَ اللّه‌ُ بِما تَعمَلُون‌َ خَبِيرٌ مکررا تفسير آن گذشت.