تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
لَيْسَ عَلَيْکَ هُداهُمْ وَ لکِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِکُمْ وَ ما تُنْفِقُونَ إِلاَّ ابْتِغاءَ وَجْهِ اللَّهِ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْکُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ (272)
جلد 1 صفحه 349
ترجمه
نيست بر تو هدايت آنها ولى خداوند هدايت ميکند هر کس را بخواهد و آنچه انفاق کنيد از مال خيرات پس بر نفع خود شما است و انفاق نمىکنيد شما مگر براى طلب خوشنودى خدا و آنچه انفاق مىکنيد از مال خير عوض داده ميشود بشما و شما ستم کرده نميشويد.
تفسير
هدايت يا بارائه طريق حق است يا برساندن بآن و نائل نمودن بمطلوب آنچه وظيفه پيغمبر (ص) و ائمه اطهار و علماء اعلام است همان ارائه طريق و ابلاغ احکام و ارشاد انام است و اين يکمرتبه از هدايت است ولى هدايت کامل که ايصال بحق است و تحصيل نتيجه آن که نيل بسعادت و اهتداء بهدايت است مخصوص بذات احديت است بشرط قابليت محل بنابراين مراد از آيه شريفه آنستکه اى رسول مکرم آزرده خاطر مباش که بعضى از مردم بهدايت تو مهتدى نميشوند و باز جنس پست را زکوة ميدهند يا بعد از انفاق منت ميگذارند و آزار ميکنند و امثال اينها بر عهده تو هدايت آنها نيست بطورى که مهتدى شوند و دست از اعمال ناشايسته بردارند خداوند هر کس را بخواهد و قابل بداند و مصلحت در هدايت او باشد هدايت ميکند و توفيق خير ميدهد و ايصال بحق ميفرمايد وظيفه پيغمبر (ص) فقط ابلاغ احکام و ارشاد انام است و نتيجه آن يا هدايت مردم است يا اتمام حجت بر آنها پس در هر حال ثمره آن حاصل است و رفع عذر آنها به اين که ما جاهل بوديم در پيشگاه الهى ميشود پس از اين خطاب بمردم فرموده ميفرمايد که آنچه را شما از مال حلال و پاکيزه خودتان انفاق نمائيد نفع آن چندين برابر در دنيا و آخرت بخود شما عايد ميشود پس نبايد منت بر خدا و خلق نهيد و جنس بد را انفاق نمائيد چون شما براى نفع خودتان کار مى- کنيد هر چه بيشتر و بهتر باشد نفعش زيادتر است و براى طلب خوشنودى و رضا و ثواب خدا انفاق مىنمائيد پس نبايد کارى کنيد که موجب غضب خدا شود از قبيل ريا و سمعه و عجب و مطمئن باشيد که در اين تجارت ضرر نمىکنيد و سرمايه شما بىعوض از دست شما نميرود و عوض آن چندين برابر بشما ميرسد چون خدا بکسى ظلم نميکند و مال کسى را بيجهت تضييع نمينمايد و اجر عمل کسى را کمتر از آنچه مقرر فرموده است عطا نخواهد فرمود و در اين جمله اخيره دلالت است بر آنکه ثواب انفاق بر سبيل استحقاق است و اللّه اعلم
جلد 1 صفحه 350