در تفاسير صافى، مجمعالبيان، قرطبى و کبير فخررازى آمده که اين آيه در شأن حضرت على عليه السلام نازل شده است. هنگامى که آن حضرت فقط چهار درهم ذخيره داشت، يک درهم را در روز، يک درهم را در شب، سومين آنرا مخفيانه، و چهارمين درهم را آشکارا در راه خدا انفاق نمود.
البته وعدهى اين آيه، شامل همه کسانى مىشود که اينگونه عمل کنند. چنين افرادى نه از فقر و تنگدستى بيم دارند، چون به وعدههاى خداوند ايمان داشته و به او توکّل مىکنند، و نه بخاطر انفاق، اندوهگين مىشوند، چون به رضايت الهى و آثار اخروى انفاق توجّه دارند.
شايد دليل آنکه «ليل» بر «نهار» ويا «سر» بر «علانية» مقدّم شده است، آن باشد که انفاقهاى پنهانى در دل شب ارزش بيشترى دارد. «1»
اين آيه به منزلهى جمعبندى چهارده آيه گذشته است که درباره انفاق بحث مىکرد.
موضوعى که هيچ موردى در قرآن اينگونه مفصّل بحث نشده است. آثار انفاق بر کسى پوشيده نيست، از جمله: تعديل ثروت وکم شدن اختلافات طبقاتى، ايجاد محبّت، شکوفايى روح سخاوت و بالاتر از همه قرب به خداوند.
انفاق، علاوه بر انفاق مال و ثروت، شامل انفاقِ علم، آبرو و مقام نيز مىشود. کلمهى انفاق، در لغت به معناى پر کردن گودال و در اصطلاح، به معناى پر کردن و بر طرف نمودن کمبودهاى مالى است.
يادآورى اين نکته لازم است که توجّه اسلام به مسئله انفاق، به معناى گداپرورى و رواج
«1». تفسير مراغى.
جلد 1 - صفحه 435
تکدّىگرى نيست. زيرا در بسيارى از روايات، از کسانى که بدون داشتن نياز، از ديگران درخواست کمک مىکنند، مذمّت شده واز سوى ديگر بهترين نوع انفاق، در اختيار قراردادن ابزار کار به جاى پول دادن، معرفى شده است.