1- مقرّبان، پس از جان دادن، بلافاصله به راحت و رفاه مىرسند. «فَرَوْحٌ وَ رَيْحانٌ» (حرف «ف» دلالت بر گذشت زمانى اندک مىکند.)
2- مرگ براى مقرّبان، زمينهساز سه رحمت است: رهايى از غصّهها و سختىهاى دنيا «فَرَوْحٌ»، رسيدن به الطاف الهى «رَيْحانٌ» و رسيدن به کاميابى ابدى. «جَنَّةُ نَعِيمٍ»
3- لحظات احتضار و مرگ و اخبار چگونگى جان دادن مقرّبان، اصحاب يمين و اصحاب شمال را باور کرده و جدّى بگيريم. «إِنَّ هذا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ»
4- سختى جان دادن کفار و کيفر آنان با حميم و جحيم، حق و عادلانه است.
فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ ... إِنَّ هذا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ
5- کيفر يک عمر انحراف و تکذيب، «الْمُکَذِّبِينَ الضَّالِّينَ» پذيرايى با نوشيدنى سوزان در جايگاهى آتشين است، «فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ وَ تَصْلِيَةُ جَحِيمٍ» و خداوند از کيفر نابجا منزّه است. فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّکَ ...
6- وجود قيامت و نظام کيفر و پاداش، نشانه ربوبيّت خداوند در جهت تربيت انسان است که ستايش پروردگار را مىطلبد. «فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّکَ الْعَظِيمِ»
«والحمدللّه ربّ العالمين»
«1» تفسير کبير فخررازى
«2» تفسير نورالثقلين
جلد 9 - صفحه 451
سوره حديد
اين سوره بيست و نه آيه دارد و در مدينه نازل شده است.
آيات اين سوره، علاوه بر تحکيم پايههاى عقيدتى، به دستوراتى در زمينههاى اجتماعى و حکومتى مىپردازد و در آيات اول، حدود بيست صفت از صفات الهى را مطرح نموده است.
عظمت قرآن، اوضاع مؤمنان و منافقان در قيامت، سرنوشت اقوام پيشين، انفاق در راه خدا و براى رسيدن به عدالت اجتماعى، انتقاد از رهبانيّت و انزواى اجتماعى، موضوعاتى است که اين سوره به آنها پرداخته است.
امام سجاد عليه السلام فرمودند: خداوند مىدانست که در آخرالزّمان گروهى ژرفانديش خواهند آمد، لذا سوره توحيد و آياتى از سوره حديد را نازل کرد (تا مردم، خدا را بهتر بشناسند) و هر کس غير از اين صفات را بر خدا بپذيرد، هلاک مىشود. «1»
«1». تفسير نورالثقلين.
جلد 9 - صفحه 452
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
به نام خداوند بخشنده مهربان.