1- شناخت حقيقت دنيا، به دقّت و ژرف نگرى نياز دارد. «اعْلَمُوا»
2- قرآن، ديدگاه انسان را نسبت به دنيا تصحيح مى‌کند. و «اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا»
3- زيبايى‌هاى دنيا زودگذر است. وَ زِينَةٌ ... فَتَراهُ مُصْفَرًّا
4- دنيا، همواره بهار و پاييز دارد و هرچه رنگ دنيا داشته باشد، گرفتار برگ‌ريزان است. «أَعْجَبَ الْکُفَّارَ نَباتُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَراهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَکُونُ حُطاماً»
5- بازى وسرگرمى، ويژگى زندگى دنياست ولى اگر در مسير درست قرار نگيرد، به عذاب آخرت مى‌رسد. لَعِبٌ وَ لَهْوٌ ... أَعْجَبَ الْکُفَّارَ ... وَ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ شَدِيدٌ
6- زينت‌هاى دنيا مثل زيورهاى شخصى وخانه وماشين، اگر موجب فخرفروشى و تفاخر گردد، انسان را به دوزخ مى‌کشاند. زِينَةٌ وَ تَفاخُرٌ ... فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ شَدِيدٌ
7- کثرت فرزند وافزايش جمعيّت، در صورتى ارزش است که به کثرتِ دوزخيان منجر نشود و فرزندان، با تربيت درست بزرگ شوند. تَکاثُرٌ فِي ... الْأَوْلادِ ... وَ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ شَدِيدٌ
8- دنيا براى عده‌اى موجب فريب و کيفر است، «فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ شَدِيدٌ» براى مؤمن، اسباب رشد و تکامل و کسب مغفرت و رضوان الهى است. أَنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا ... وَ مَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانٌ
9- تا لغزش‌ها برطرف نشود، دست‌يابى به رضوان الهى سخت خواهد بود.
«مَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانٌ»
10- عذاب شديد، عکس العمل کار خود انسان است، ولى آمرزش و لطف از
جلد 9 - صفحه 478
جانب خداست. «مَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ»، (مغفرت و رضوان را به خدا نسبت داد)
11- بايد انسان بين بيم و اميد باشد. «عَذابٌ شَدِيدٌ وَ مَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانٌ»
در تعليم و تربيت، سه اصل لازم است: تبيين، تمثيل و نتيجه‌گيرى. «اعْلَمُوا» براى تبيين است، «کَمَثَلِ غَيْثٍ» براى تمثيل و «عَذابٌ شَدِيدٌ وَ مَغْفِرَةٌ» نتيجه‌گيرى است.