اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لِئَلاّ يَعلَم‌َ أَهل‌ُ الکِتاب‌ِ أَلاّ يَقدِرُون‌َ عَلي شَي‌ءٍ مِن فَضل‌ِ اللّه‌ِ وَ أَن‌َّ الفَضل‌َ بِيَدِ اللّه‌ِ يُؤتِيه‌ِ مَن يَشاءُ وَ اللّه‌ُ ذُو الفَضل‌ِ العَظِيم‌ِ «29»
براي اينکه معلوم نباشد بر اهل کتاب و اينکه قدرت ندارند بر شي‌ء از فضل الهي و اينکه فضل بدست خداي متعال است به هر که بخواهد مي‌دهد و خداوند متعال صاحب فضل عظيم است.
لِئَلّا يَعلَم‌َ أَهل‌ُ الکِتاب‌ِ نوع مفسّرين گفتند: لاء در لئلا زائده است و معني «لان يعلم اهل الکتاب» بوده و ما مکرر گفته‌ايم که حرف زائد در قرآن نيست و معني اينست که اهل کتاب مثل يهود و نصاري مدّعي بودند که ما مشمول فضل الهي هستم چنانچه مي‌فرمايد: وَ قالَت‌ِ اليَهُودُ وَ النَّصاري نَحن‌ُ أَبناءُ اللّه‌ِ وَ أَحِبّاؤُه‌ُ قُل فَلِم‌َ يُعَذِّبُکُم بِذُنُوبِکُم الايه مائده آيه 21 خداوند اينکه آيات را نازل فرمود که مشمول فضل الهي ايمان به خدا و رسولان خدا و تقواي از معاصي الهيست تا اينکه دعوي اينها باطل باشد و اينکه علم که ادّعا مي‌کنند زائل شود چنانچه در همان آيه فرمود:
فَلِم‌َ يُعَذِّبُکُم بِذُنُوبِکُم.
أَلّا يَقدِرُون‌َ عَلي شَي‌ءٍ اينکه جمله مستقله است نه خبر جمله قبل و اينکه قدرت بر شي‌ء ندارند چون عقيده آنها اينست که خداوند پس از خلقت در شش روز از يکشنبه تا جمعه شنبه را تعطيل کرده و کنار رفت و کليّه امور در تحت قدرت آنها است و تفويض به آنها شده اينکه دعوي هم باطل است و اينها قدرت بر شي‌ء ندارند و اختيار آنها تا مقرون به مشيّت خدا نباشد انجام نمي‌گيرد و بر هيچ امري قدرت و استقلال ندارند.
مِن فَضل‌ِ اللّه‌ِ تفضلات الهي چه در دنيا و چه در آخرت تحت اراده و مشيّت او است بهر که هر چه صلاح بداند تفضّل مي‌کند.
وَ أَن‌َّ الفَضل‌َ بِيَدِ اللّه‌ِ يُؤتِيه‌ِ مَن يَشاءُ.
شعر
مهندسي که به کل نکهت و به کل‌ّ جان داد || بهر که هر چه سزاوار حکمت است آن داد
وَ اللّه‌ُ ذُو الفَضل‌ِ العَظِيم‌ِ فقط قابليّت مي‌خواهد و قابليّت تفضلات آخرتي
جلد 16 - صفحه 446
منوط به ايمان و تقوي و عمل صالح است هذا آخر ما اردنا ايراده في تفسير سورة الحديد و يتلوه انشاء تعالي سورة المجادلة الي سورة النّاس و الحمد للّه اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و الصلاة علي جميع الانبياء و اوصيائهم و اللعن علي جميع اعدائهم و انا العبد الذليل الحقير المسکين المستکين السيد عبد الحسين المدعو بالطيب.
جلد 16 - صفحه 447
سورة المجادلة