تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) خُشَّعاً أَبْصارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ کَأَنَّهُمْ جَرادٌ مُنْتَشِرٌ «7» جلد 12 - صفحه 372 خُشَّعاً أَبْصارُهُمْ‌: در حالتى که ذليل باشند چشمهاى ايشان و در پيش افکنده از هول و هيبت آن، يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ‌: بيرون آيند از قبرها، يعنى در وقت بيرون آمدن از قبرها سر در پيش افکنده ترسان و هراسان باشند، کَأَنَّهُمْ جَرادٌ مُنْتَشِرٌ: گوئيا ايشان ملخ‌هاى پراکنده‌اند. لطيفه: يکى از محسنات بديعيه، تشبيه است که وجه شبهى در مشبه و مشبه به باشد تا اشتراک معنوى محقق آيد، مانند اين آيه شريفه: خداى تعالى در بيان حشر خلايق فرمايد: مردم برمى‌خيزند از قبرها مانند ملخهاى منتشر و پراکنده که در اين تشبيه شش جهت ملحوظ شده: 1- در آن فضاى هوا پوشيده گردد. 2- حرکت مى‌کنند لکن سرگردانند. 3- جمعند اما مفرقند. 4- آنکه عدد آنها احصا نشود. 5- آنکه ندانند کجا روند. 6- توجه و التفات به يکديگر اصلا ندارند؛ همينطور مردم از قبرها مبعوث گردند و اله و متحير، جمع و مفرق، عدد آنها احصا نشود، ندانند کجا روند، فضاى قيامت را پر کرده، و توجه به يکديگر هيچ ندارند.