نکته‌های تفسیر نور

آفرينش انسان از جهات مختلف قابل توجّه است: از جهت سير تکاملى که چگونه از خاک بى‌جان، موجودى جاندار و باشعور بر مى‌آيد. از جهت تأمين نيازهاى مادّى که چگونه جهان طبيعت در تسخير او قرار گرفته است. از جهت گرايش‌هاى مثبت و منفى که قرآن به برخى از آنها اشاره نموده است، از جمله: زود نا اميد مى‌شود. «قَتُوراً» «1» حريص است. «هلوع» «2» بى‌تاب است. «جَزُوعاً» «3» زيانکار است. «لَفِي خُسْرٍ» «4» زياده‌خواه است. «لَيَطْغى‌» «5» ستمگر است. «ظَلُوماً» «6» نادان است. «جَهُولًا» «7» شتابزده است. «عَجُولًا» «8» ناسپاس است. «کَفُورٌ»* «9» قدرنشناس است. «کنود» «10» آيات ديگر قرآن، خصوصيات مثبت انسان را اين گونه ارائه مى‌دهد: مسئوليّت پذيرى، داشتن آزادى و قدرت انتخاب؛ امکان تغيير روش، توبه و انقلاب و جهش درونى؛ «1». اسراء، 100. «2». معارج، 19. «3». معارج، 20. «4». عصر، 2. «5». علق، 6. «6». احزاب، 72. «7». احزاب، 72. «8». اسراء، 11. «9». اسراء، 67. «10». عاديات، 6. جلد 9 - صفحه 376 دارا بودن استعدادها و ظرفيّت‌هاى بزرگ درونى؛ ويژگى بى نهايت‌طلبى؛ جانشين خداوند روى زمين؛ مسجود فرشتگان؛ دارا بودن قدرت تقليد و اثرپذيرى يا قابليّت الگو شدن و تأثيرگذارى؛ ترکيبى از تضادها، عقل و فطرت در برابر غريزه و شهوت؛ داراى قدرت تفکّر و خلّاقيت و ابتکار. آنجا که بحثِ آموزش قرآن است، بر آفرينش انسان مقدّم شده است. «عَلَّمَ الْقُرْآنَ خَلَقَ الْإِنْسانَ» امّا آنجا که آموزش علوم ديگر مطرح است، آفرينش انسان مقدّم شده است. خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ‌ .... الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ‌ «1»