تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ «6»
بعد از تذکر به نعمت نيرين اشاره به نعم ديگر فرمايد:
وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ: و گياهى که برويد و ساقه نداشته باشد و بروى زمين منبسط گردد و درختان که به ساق برافراشته‌اند، يَسْجُدانِ: سجده مى‌کنند، يعنى فرمانبردارند به طبع و طوع در هر چه براى آن مخلوقند و اصلا از آن امتناع ننمايند مانند فرمانبردارى ساجدان از اهل تکليف. 2- سجود ايشان به سايه است يا به تحرک و تمايل ايشان به باد. 3- اهل تحقيق گفته‌اند سجود آنها دلالت آنهاست بر آنکه حادثند و ايشان را صانعى و مدبرى است که سزاوار سجود باشد.
4- نزد بعضى سجود آنها خاص است و ما علم نداريم همچنانکه تسبيح آنها را علم نداريم، کما قال «وَ لکِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ» «2». قول ديگر مراد به نجم
«1» منهج الصادقين، ج 9، ص 117. (با اندکى اختلاف)
«2» سوره الاسراء آيه 44.
جلد 12 - صفحه 402
کواکب‌اند و سجود آنها طلوع آنهاست از مطالع خود.
تتمه: تفسير برهان- فرموده مراد به نجم، حضرت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله است، چنانچه ناميده است خداى تعالى آن حضرت را به نجم و فرمود:
«وَ النَّجْمِ إِذا هَوى» «1».