سوره الرحمن، آیه ۶ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۳۱
معنی کلمات و عبارات
«النَّجْمُ»: روئیدنیهائی که دارای ساقه نباشند. مانند: کدو، خیار ... ستاره. «الشَّجَرُ»: روئیدنیهائی که دارای ساقه باشند. مانند: درختان، غلات. «یَسْجُدَانِ»: منقاد فرمان خدا و تسلیم در برابر قوانین آفرینش هستند و همان مسیری را طی میکنند که خدا برای آنها تعیین فرموده است (نگا: حج / ).
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - گیاهان از بوته ها تا درختان، در اطاعت و فرمانبرى از قوانین الهى «و النجم و الشجر یسجدان»
«نجم» در معناى ستاره و گیاه بى ساقه (بوته) به کار مى رود و «شجر» به گیاهان ساقه دار گفته مى شود(مفردات راغب). قرار گرفتن «نجم» در کنار «شجر» قرینه است بر این که مراد از آن، معناى دوم (بوته) است.
۲ - نظام گیاهان با تنوع و قانون مدارى خاص خویش، نشانى از خداوند و رحمت او «و النجم و الشجر یسجدان»
برداشت یاد شده با توجه به نکات زیر به دست مى آید: الف) تعبیر «یسجدان» اشاره به انقیاد تکوینى و قانون مدارى دارد; ب) آیات شریفه در مقام ارائه نمودهاى آفرینش و رحمانیت خداوند است.
۳ - سراسر هستى، از اوج ستارگان تا درختان روییده بر زمین، مقهور اراده و قوانین الهى «و النجم و الشجر یسجدان»
در صورتى که مراد از «النجم» ستارگان باشد - نه گیاهان بى ساقه - مطلب بالا استفاده مى شود.
۴ - تشویق انسان ها از سوى خداوند، به سجده و فرمانبرى از قوانین الهى، همچون دیگر موجودات طبیعت «و النجم و الشجر یسجدان»
ذکر سجده و فرمانبرى ستارگان و گیاهان براى خداوند، مى تواند به منظور تشویق و برانگیختن بشر به پیروى از قوانین الهى و خضوع در برابر آن، ادا شده باشد.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۷۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۵–۶ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۵–۶ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۵–۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۱۳ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۵–۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اطاعت انسان هااطاعت بوته هااطاعت درختاناطاعت موجوداتاطاعت گیاهانتسخیر درختانتشویق به سجدهنظم در گیاهانتسخیر ستارگانتشویق انسان هاتنوع گیاهانحاکم آفرینشاطاعت از خداحاکمیت اراده خدانشانه های رحمت خداتشویقهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۹)
- ابزار تقویم بودن خورشید، ایه و نشانه تقدیر خدا+۴ آیه
- ابزار تقویم بودن ماه، ایه و نشانه تقدیر خدا+۴ آیه
- سجده درختان برای خدا+۱ آیه
- سجده خورشید در برابر خداوند، برخاسته از رحمانیّت خداوند+۱ آیه
- سجده ماه در برابر خداوند، برگرفته از رحمانیّت خداوند+۱ آیه
- سجده درخت در برابر خداوند، برخاسته از رحمانیّت خداوند+۱ آیه
- سجده ستارگان در برابر خداوند، جلوه ای از رحمت خداوند+۱ آیه
- سجده و فرمان بری ستاره، در پیشگاه خداوند+۱ آیه
- سجده و کرنش درختان، در برابر خداوند+۱ آیه
- ستارگان، سجده کننده در مقابل خداوند+۱ آیه
- سجده و کرنش گیاهان، برای خداوند
- درختان، از پدیده های با شعور و ادراک طبیعت+۱ آیه
- ستارگان، از پدیده های افرینش و برخوردار از شعور و ادراک+۱ آیه
- شعور گیاهان، در فرمانبری از خداوند
- انقیاد گیاهان، از خداوند
- گیاهان، از بوتهها تا درختان، مطیع خداوند
- سجود گیاهان، در برابر خداوند
- درخت و سجدهاش در برابر خداوند، از نعمتهای غیر قابل تکذیب الهی+۱ آیه
- سجده درخت و ستاره در پیشگاه خداوند، از نعمتهای غیر قابل انکار او+۱ آیه