اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
کُل‌ُّ مَن عَلَيها فان‌ٍ «26» وَ يَبقي وَجه‌ُ رَبِّک‌َ ذُو الجَلال‌ِ وَ الإِکرام‌ِ «27» فَبِأَي‌ِّ آلاءِ رَبِّکُما تُکَذِّبان‌ِ «28»
هر کس که بر روي زمين است فاني مي‌شود و هلاک مي‌گردد، و باقي ميماند
جلد 16 - صفحه 378
وجه پروردگار تو که صاحب جلال و اکرام است، در جاي ديگر ميفرمايد: کُل‌ُّ شَي‌ءٍ هالِک‌ٌ إِلّا وَجهَه‌ُ قصص آيه 88 در جاي ديگر ميفرمايد: وَ نُفِخ‌َ فِي الصُّورِ فَصَعِق‌َ مَن فِي السَّماوات‌ِ وَ مَن فِي الأَرض‌ِ إِلّا مَن شاءَ اللّه‌ُ زمر آيه 68 و غير اينها از آيات کُل‌ُّ مَن عَلَيها از جن‌ّ و انس بلکه جميع حيوانات برّي و بحري بلکه جميع ما في الارض که اطلاق شي‌ء بر او مي‌شود بقرينه کل شي‌ء در سوره قصص بلکه ملائکه آسمانها بقرينه فَصَعِق‌َ مَن فِي السَّماوات‌ِ وَ مَن فِي الأَرض‌ِ سوره زمر.
فان‌ٍ فناء نيستي است، و فناء کل شي‌ء بحسبه فناء زمين يَوم‌َ تُبَدَّل‌ُ الأَرض‌ُ غَيرَ الأَرض‌ِ وَ السَّماوات‌ُ ابراهيم آيه 49 فناء آسمانها يَوم‌َ نَطوِي السَّماءَ کَطَي‌ِّ السِّجِل‌ِّ لِلکُتُب‌ِ انبياء آيه 104.
وَ يَبقي وَجه‌ُ رَبِّک‌َ در وجه ربک مجسّمه گفتند، العياذ مراد صورت خدا است که فرداي قيامت مي‌آيد روي تخت که عرش الهي است مي‌نشيند و حکم ميکند و مؤمنين او را مي‌بينند و کفّار ممنوع هستند، چنانچه يهود و نصاري و مجوس و ساير فرق کفار و مشرکين هم خدا را جسم ميدانند و اينکه کفر محض است، و اما کساني که خدا را منزه ميدانند از جسم و جسماني و صرف وجود و محض وجود است حتي مرکب از وجود و ماهيّت هم نيست، بعضي گفتند: مراد از وجه ربک ذات مقدس او است، و اما در اخبار اهل بيت در بعض آنها گفتند: مراد از وجه دين الهي است که باو بايد توجّه کرد که باقي است و از بين رفتني نيست، چنانچه ميفرمايد:
فَأَينَما تُوَلُّوا فَثَم‌َّ وَجه‌ُ اللّه‌ِ بقره آيه 109 و در بسياري از اخبار دارد وجه اللّه ائمّه اطهار هستند که تا قيامت باقي و از بين رفتني نيستند. (اقول): در حديث ثقلين دارد.
(اني تارک فيکم الثقلين کتاب اللّه و عترتي لن يفترقا حتي يرد اعلي الحوض)
بناء علي هذا مي‌گوئيم هر چه موجب توجه بخدا باشد وجه اللّه است و فاني نميشود دين قرآن انبياء ائمّه هدي احکام الهي اطاعت عبادت اعمال صالحه تقوي چون حسن آنها ذاتي است تغيير پذير نيست و البته باقي است حتي در حق شهداء ميفرمايد:
وَ لا تَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ قُتِلُوا فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ أَمواتاً بَل أَحياءٌ عِندَ رَبِّهِم يُرزَقُون‌َ آل عمران آيه 163 و در خبر داريم فرمود:
(ميتنا لم يمت و غائبنا لم يغب).