تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ کُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلائِکَتِهِ وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا غُفْرانَکَ رَبَّنا وَ إِلَيْکَ الْمَصِيرُ (285)
ترجمه
ايمان آورد پيغمبر بآنچه فرستاده شد بسوى او از پروردگارش و مؤمنون همگى ايمان آوردند بخدا و فرشتگان او و کتابهاى او و پيغمبرانش فرق نمى‌گذاريم ميان احدى از پيغمبرانش و گفتند شنيديم و اطاعت نموديم ميخواهيم آمرزش تو را پروردگار ما و بسوى تو است بازگشت..
تفسير
پيغمبر (ص) اول کسى است که اعتقاد جزمى حاصل نمود به آنکه آنچه نازل شده است از خداوند بسوى او حق است و اين تصريحى است از خداوند بنبوت آنحضرت و مقام يقينش که معلوم شود تزلزلى در آنچه باو وحى شده است ندارد و آيات قرآنيه مانند الهامات بعضى انبياء سابق نيست که گاهى خواب ميديدند يا آوازى از غيب مى‌شنيدند و ممکن بود يقين براى آنها حاصل نشود که امر الهى است و مؤمنان حقيقى هم تمامى اعتقاد جزمى دارند بوحدانيت خداوند و آنکه جامع جميع صفات کماليه و منزه از هر عيب و نقص است و نيز معتقدند بوجود ملائکه مقربين که وسائط فيض و سفراء حقند و مؤمنند بتمام کتب آسمانى که بتوسط انبياء عظام بمردم رسيده و گرويده‌اند بتمام انبياء و رسل از آدم (ع) تا خاتم (ص) و معترفند که ايشان يکصد و بيست و چهار هزار نفر بودند که از طرف خداوند بآنها وحى و الهام ميشد و ميگويند ما فرق نميگذاريم ميان هيچ يک از ايشان در عصمت و طهارت و صدق و
جلد 1 صفحه 369
صفا و آنکه آنچه آورده‌اند حق محض و محض حق است چنانچه گفتند شنيديم به گوش جان و اطاعت نموديم بدل و زبان و از خداوند طلب مغفرت مى‌نمائيم و باز- گشت ما بسوى حق است در آخرت نه مانند بنى اسرائيل که گفتند ببعضى از کتاب ايمان ميآوريم و ببعضى نمى‌آوريم و بعضى از پيغمبران را تصديق ميکنيم مانند حضرت موسى (ع) و بعضى را تکذيب مى‌نمائيم مانند حضرت محمد (ص) در صورتى که تکذيب آنحضرت تکذيب حضرت موسى و تصديق آنحضرت تصديق او است و گفتند شنيديم و معصيت نموديم و چند روزى بيش معاقب نخواهيم بود و مانند يهودان اين امت که گفتند آنچه را گفتند و سابقا بيان شد و بنظر حقير المؤمنون مبتدأ اول و کل مبتداء ثانى و جمله آمن باللّه خبر آن و اين جمله خبر مبتداء اول است و افراد ضمير مستتر در آمن باعتبار مضاف اليه کل است که احد باشد يعنى هر فرد از اهل ايمان اين اعتقادات را دارند و بنابراين افراد ايمان پيغمبر (ص) بذکر براى تعظيم مقام آنست و ممکن است و المؤمنون عطف باشد بر رسول و بنابر اين امتياز مذکور براى ايمان آن حضرت نيست و جمله کل آمن باللّه بيان ايمان همگى است و لا نفرق مقول قول است و يقولون محذوف است و غفرانک مفعول نطلب است که مقدر است و لا يفرق بصيغه مجهول مغايب نيز قرائت شده است.