اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
آمَن‌َ الرَّسُول‌ُ بِما أُنزِل‌َ إِلَيه‌ِ مِن رَبِّه‌ِ وَ المُؤمِنُون‌َ کُل‌ٌّ آمَن‌َ بِاللّه‌ِ وَ مَلائِکَتِه‌ِ وَ کُتُبِه‌ِ وَ رُسُلِه‌ِ لا نُفَرِّق‌ُ بَين‌َ أَحَدٍ مِن رُسُلِه‌ِ وَ قالُوا سَمِعنا وَ أَطَعنا غُفرانَک‌َ رَبَّنا وَ إِلَيک‌َ المَصِيرُ (285)
اخبار در فضائل اينکه آيه شريفه و آيه بعد از آن بلکه آيه قبل که مسمّات بخوانيم سوره بقره است بسيار است، در کافي و بحار و لآلي الاخبار و غير اينها مذکور است. من جمله اينکه هر که اينکه دو آيه را بعد از عشاء آخرت بخواند او را کافي است از قيام تمام شب بعبادت. و من جمله خواندن اينکه آيات در خانه موجب طرد شيطان است از آن خانه.
و اخبار هم در برهان از طرق عامّه روايت کرده که اينکه دو آيه مذاکراتي بوده بين خداوند با رسول اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم ليلة المعراج.
و يک قسمت اخبار فضائل اينها در طي‌ّ آية الکرسي و يک قسمت در فضائل سوره حمد سابقا ذکر شد و چون اينکه اخبار مفصّل است لذا بکتب مذکوره مراجعه فرمائيد، فقط ما ببيان تفسير قناعت ميکنيم.
آمَن‌َ الرَّسُول‌ُ از براي ايمان مراتب بسياري است که در ذيل آيه يُؤمِنُون‌َ بِالغَيب‌ِ ذکر شد و درجه اعلاي ايمان که ممکن باشد در خور مخلوقات، وجود مقدّس نبوي دارا بود که افضل و اعلا و ارفع از ايمان جميع انبياء و اولياء و ملائکه بود چنانچه حضرتش در جميع شئونات و فضائل و مناقب بر همه آنها برتري داشت.
بِما أُنزِل‌َ إِلَيه‌ِ مِن رَبِّه‌ِ ما انزل، عبارت است از قرآن مجيد و جميع علوم و کمالاتي که بآن حضرت افاضه شده و جميع اخلاقيّات و احکام دينيّه و قضاياي گذشتگان و آنچه واقع شود تا قيامت و اموري که در قيامت تحقّق پيدا ميکند و باصطلاح علم
جلد 3 - صفحه 91
بما کان و ما يکون که تماما مصداق بِما أُنزِل‌َ إِلَيه‌ِ مِن رَبِّه‌ِ است.
وَ المُؤمِنُون‌َ کُل‌ٌّ يعني هر يک يک مؤمنين باين امور مذکوره در آيه ايمان دارند که بدون ايمان باين امور ايمان تحقّق پيدا نميکند و از زمره مؤمنين خارج است.
آمَن‌َ بِاللّه‌ِ ايمان بوجوب وجود حضرت اله و بجميع صفات کماليّه ذاتيّه چه صفات صرفه مثل حيات و قدم و ازليّت و ابديّت و سرمديّت و کبريايي و علوّ و عظمت و نحو اينها و چه صفات ذات اضافه مثل علم قدرت، اراده، حکمت، ادراک، سميعيّت، بصيريّت و نحو اينها که تمام اينکه صفات عين ذات اقدس است. و صفات جماليّه که عبارت از افعال الهيّه است: خالقيّت، رازقيّت، محيي، مميت، معزّ، مذل‌ّ، مغني و مفقر بودن و هکذا معطي، مثيب، معاقب، رحيم، رحمان، غفور، شکور، و دود.
و صفات جلاليّه سلبيّه که عبارت از سلب نقص، عيب، احتياج، تجسّم، ترکيب، حلول، محليّت، تغيير به جوهريّت، عرضيّت، شريک به اينکه براي او ضدّي، ندّي، مثلي و شبهي نيست نه در ذات و نه در صفات و نه در افعال و نه در استحقاق عبادت.
و ايمان بعدل الهي که تمام کارهاي او از روي حکمت و مصلحت و بجا و بموقع و حسن است و از او محال است فعل قبيحي يا لغوي يا ظلمي صادر شود.
وَ مَلائِکَتِه‌ِ بطبقات مختلفه که تماما معصوم و مظهر وحي و مقرّب درگاه ربوبي هستند لا يَعصُون‌َ اللّه‌َ ما أَمَرَهُم وَ يَفعَلُون‌َ ما يُؤمَرُون‌َ تحريم آيه 6.
وَ کُتُبِه‌ِ از صحف آدم و شيث و نوح و ابراهيم عليه السّلام و توراة موسي عليه السّلام و زبور داود عليه السّلام و انجيل عيسي عليه السّلام و قرآن محمّد صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و آنچه بر ساير انبياء عليهم السلام نازل شده.
جلد 3 - صفحه 92
وَ رُسُلِه‌ِ از آدم تا خاتم از انبياء و رسل چه صاحب شريعت باشند و چه تابع شريعت سابقه چه اولو العزم باشند که ناسخ شريعت سابقه و چه غير اولو العزم تماما از جانب خداوند مبعوث و تماما معصوم و داراي جميع کمالات و فضائل و مناقب و علوم بافاضه خداوند بدون کسب و تحصيل و خالي از اخلاق رذيله و عيوب خلقيّه و نواقص بدنيّه و پاک از حيث حسب و نسب و از امراض و افعالي که مورث تنفّر طباع باشد و تماما داراي دليل و برهان بر حقانيّت خود بودند يا بمعجزه يا بنص قطعي ساير انبياء و معصومين.
لا نُفَرِّق‌ُ بَين‌َ أَحَدٍ مِن رُسُلِه‌ِ يعني مؤمنين ميگويند که ما بين احدي از انبياء فرق نميگذاريم از حيث تصديق بآنها و آنچه گفته‌اند تماما از جانب حق است و صدق است و لو از حيث اشرفيّت و افضليّت و اکمليّت ميانه آنها تفاوت بسيار است و ما مثل يهود و نصاري و ساير فرق باطله نيستيم که بعض انبياء را معترف باشيم و بعض آنها را انکار کنيم.
وَ قالُوا سَمِعنا وَ أَطَعنا و مؤمنين گفتند ما شنيديم فرمايشات انبياء را يعني رفتيم اخذ علم کرديم و دستورات الهيّه را فرا گرفتيم و پذيرفتيم و تصديق و قبول نموديم و امتثال و اطاعت کرديم، نه مثل يهود که قبلا ذکر شد که قالُوا سَمِعنا وَ عَصَينا.
غُفرانَک‌َ رَبَّنا يا بمعناي نطلب غفرانک و نسأل غفرانک يا بمعني اينست که ايمان ما و سماع ما و اطاعت ما براي غفران تو بوده پروردگارا.
وَ إِلَيک‌َ المَصِيرُ بازگشت هر کسي بسوي تو است إِنّا لِلّه‌ِ وَ إِنّا إِلَيه‌ِ راجِعُون‌َ بقره آيه 151، راجع بمسئله معاد است که هر کس يا متنعّم در بهشت و يا معذّب در جهنّم خواهد شد أَ فَحَسِبتُم أَنَّما خَلَقناکُم عَبَثاً وَ أَنَّکُم إِلَينا لا تُرجَعُون‌َ مؤمنون آيه 117.
93