تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَيَوْمَئِذٍ لا يُسْئَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَ لا جَانٌّ (39)
فَيَوْمَئِذٍ لا يُسْئَلُ عَنْ ذَنْبِهِ: پس در آن روز که آسمان شکافته شود سؤال کرده نشود از گناه خود، إِنْسٌ وَ لا جَانٌ: انسى و نه جنى از گناه او، يعنى از ايشان نپرسند که چه کرديد، بلکه سؤال کنند که چرا کرديد. يا آنکه به علامات شناخته شوند که از جمله آن کبودى چشم و سياهى روى خواهد بود.
پس احتياج به سؤال نشود. يا آنکه جوارح ايشان به گناه آنان ناطق مى‌شود قبل
«1» تفسير ابو الفتوح ج 10 ص 399.
جلد 12 - صفحه 422
از سؤال کردن از آن. يا وقت خروج از قبور از ايشان نپرسند بلکه در موضع ديگر که موقف حساب است سؤال شود. پس با آيه «وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ» «1» منافى نخواهد بود. يا بى‌گناه را از گناهکار سؤال ننمايند.
تبشير: على بن ابراهيم قمى رحمه اللّه فرمايد: در معناى آيه: هر کس دوست داشته باشد امير المؤمنين عليه السّلام را و تبرى نمايد از دشمنان او و ايمان آورده باشد به خدا و حلال بداند حلال خدا را و حرام داند حرام خدا را، پس داخل شود در گناه و توبه ننمايد در دنيا، معذب مى‌شود در برزخ، و خارج مى‌شود در روز قيامت در حالتى که نيست براى او گناهى تا سؤال شود از او در آن روز «2».
و حضرت رضا عليه السّلام در معنى آيه فرمايد: هر کس اعتقاد به حق داشته باشد، پس گناه از او صادر شود و توبه نکرده باشد در دنيا، معذّب خواهد شد در عالم برزخ، ولى در قيامت محشور شود بى‌گناه، پس معذب نمى‌شود او، زيرا آن وقت گناهى ندارد «3».