اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
هذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي يُکَذِّبُ بِهَا المُجرِمُونَ (43) يَطُوفُونَ بَينَها وَ بَينَ حَمِيمٍ آنٍ (44) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّکُما تُکَذِّبانِ (45)
اينکه جهنّم است که تکذيب ميکردند به او مجرمون طوف ميزنند بين جهنّم و بين حميم حاضر موجود.
جلد 16 - صفحه 384
هذِهِ جَهَنَّمُ بعضي گفتند قائل خداوند است که به پيغمبرش خبر ميدهد که اينست جهنّم يعني عذاب جهنم اينکه نحوه است براي تسليت خاطر رسول اللّه ولي ظاهر اينست که ملائکه عذاب به مجرمين ميگويند هذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي يُکَذِّبُ بِهَا المُجرِمُونَ مجرم هر گنهکار را شامل ميشود هر عملي که جرم دارد فاعلش مجرم است چه کافر باشد چه مشرک چه فاسق چه فاجر لکن به قرينه يکذّب مراد مجرميني هستند که تکذيب ميکردند، و تکذيب جهنم هم دو نحوه است يکي آنکه منکر معاد و عذاب باشند و ديگر آنکه خود را معاف بدانند و اهل سعادت بشمارند.
يَطُوفُونَ بَينَها طواف بين جهنّم آنست که شعله آتش آنها را بالا ميبرد و عمود آهني آنها را فرو ميبرد دائما در نزول و صعود هستند.
وَ بَينَ حَمِيمٍ آنٍ امّا حميم که بر سر آنها ريخته ميشود که ميفرمايد:
فَالَّذِينَ کَفَرُوا قُطِّعَت لَهُم ثِيابٌ مِن نارٍ يُصَبُّ مِن فَوقِ رُؤُسِهِمُ الحَمِيمُ يُصهَرُ بِهِ ما فِي بُطُونِهِم وَ الجُلُودُ وَ لَهُم مَقامِعُ مِن حَدِيدٍ کُلَّما أَرادُوا أَن يَخرُجُوا مِنها مِن غَمٍّ أُعِيدُوا فِيها وَ ذُوقُوا عَذابَ الحَرِيقِ حجّ آيه 20 الي 23 و آن زمانيست که با او چنين ميکنند و به تعبير ديگر حال حاضر.