اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لِمَن خاف‌َ مَقام‌َ رَبِّه‌ِ جَنَّتان‌ِ (46) فَبِأَي‌ِّ آلاءِ رَبِّکُما تُکَذِّبان‌ِ (47)
و از براي کسي که خوف داشته باشد مقام پروردگار خود را دو بهشت هست.
وَ لِمَن خاف‌َ مَقام‌َ رَبِّه‌ِ از براي خوف گفتند مؤمن بايد بين خوف و رجاء باشد نه مأيوس از رحمت و مغفرت و نه امن از عذاب که گفتند هر دو از معاصي کبار است يأس من روح اللّه و امن من مکر اللّه و سه قسم خوف داريم: يکي خوف از معاصي که اگر خدا اراده فرمايد براي يک معصيت عذاب کند خلاف عدل نيست و لو يک عمر عبادت کرده باشد زيرا در اخبار داريم که فرداي قيامت سه ديوان باز مي‌شود ديوان نعم و ديوان عبادات و ديوان معاصي ديوان عبادات مقابله نمي‌کند با ديوان نعم و باقي مي‌ماند ديوان معاصي بلا عوض.
دوم خوف از عاقبت چه بسا کثرت معاصي باعث سلب ايمان شود و لو در
جلد 16 - صفحه 385
حال نزع و تسلط شيطان.
سوم خوف در پيشگاه احديّت که خداوند حاضر و ناظر است مثل کسي که حضور سلطان بايستد و سلطان ناظر به احوال او باشد و در باب خوف و رجاء اخبار داريم که موقعي مثوبت دارد که اثر داشته باشد خوف جلوگير شود از ارتکاب معصيت و رجاء باعث شود برايتان اعمال صالحه.
جَنَّتان‌ِ بعضي گفتند جنّة المأوي و جنة الخلد، بعضي گفتند: جنّة العدن و جنة الخلد بعضي گفتند يک جنّت در داخل قصر و يک جنّت در خارج قصر.
(اقول):
اولا اثبات شيئي نفي ما عدا نمي‌کند و مؤمنين از تمام جنّات استفاده دارند بخصوص بقرينه چند آيه بعد که مي‌فرمايد: وَ مِن دُونِهِما جَنَّتان‌ِ و اينکه جنّات ثمانيه هر کدام داراي خصوصيّاتي هستند. و ثانيا در اينکه مقام که فرمود «جنّتان» براي خصوصيّاتي که در اينکه دو جنّت هست که بيان مي‌فرمايد يکي