اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
هَل جَزاءُ الإِحسانِ إِلاَّ الإِحسانُ (60) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّکُما تُکَذِّبانِ (61)
آيا جزاء احسان نيست مگر احسان اينکه آيه شريفه را دو نحوه ميتوان تفسير کرد يکي آنکه جزاء ايمان و اعمال صالحه و تقوي بهشت و نعم بهشتي است چنانچه آيات قبل بيان فرموده ديگر آنکه جزاي احسانهايي که خداوند انعام فرموده اطاعت و شکرگذاريست.
جلد 16 - صفحه 388
اقول: آيه عموم و اطلاق دارد و مصاديق زيادي من جمله در دنيا اگر کسي به شما احسان و محبّتي کرد شما هم بايد تلافي کنيد به احسان به او بلکه به بهتر از او حتّي در باب سلام ميفرمايد وَ إِذا حُيِّيتُم بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحسَنَ مِنها أَو رُدُّوها نساء آيه 88، و من جمله اگر کسي انعام و خدمتي کرد پاس نعمت او را نگاه داريد و شکر گذار باشيد که در حديث دارد
من لم يشکر المخلوق لم يشکر الخالق
و من جمله جزاء بندگي و اطاعت و ايمان به خدا سعادت و رستگاري و بهشت است لکن نه از راه استحقاق زيرا اگر عبادت جنّ و انس را داشته باشد مقابله با نعم الهي ندارد بلکه از راه تفضّل است که ايمان و اعمال صالحه قابليّت تفضّل ميآورد که تفضّلات الهي در محلّ غير قابل نيست و از جهت وعدههاي الهيست که تخلّف پذير نيست، و من جمله اگر بر بنده شکر گذار باشد خداوند هم نعم خود را بر او زياد ميفرمايد چنانچه ميفرمايد: وَ إِذ تَأَذَّنَ رَبُّکُم لَئِن شَکَرتُم لَأَزِيدَنَّکُم ابراهيم آيه 7.
بناء علي هذا بنده علاوه بر شکر گذاري نعم الهي بايد پاس محبّتهاي پيغمبر و ائمه طاهرين و معلّمين و پدر و مادر و علماء دين و هاديان طريق را داشته باشد که انسان را از تيه ضلالت به راه سعادت رساندند و در باب شفاعت در قضاء حوائج دنيوي و نجات اخروي چه اندازه عنايت فرمودند و ميفرمايند: