«طور» در لغت به معناى کوه است، ولى ظاهراً مراد از آن در اينجا، کوهى در منطقه سينا مىباشد که ميقات خدا با حضرت موسى بود. کوه طور مکانى مقدّس است و در قرآن چنين توصيف شده است: «الطُّورِ الْأَيْمَنِ» «1»، «بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ» «2» و «فِي الْبُقْعَةِ الْمُبارَکَةِ» «3».
مراد از «کِتابٍ مَسْطُورٍ»، کتب آسمانى همچون تورات و قرآن است که در صفحات نازک پوست نگاشته مىشده و البتّه باز و گشوده بوده است، نه پيچيده و بسته. «فِي رَقٍّ مَنْشُورٍ»
«رَقٍّ» از «رقت» به معناى پوستى است که براى نوشتن آماده شده و لطيف و نازک است.
«1». مريم، 52.
«2». طه، 12.
«3». قصص، 30.
جلد 9 - صفحه 277
«مَنْشُورٍ» به معناى مبسوط و «مسجور» به معناى برافروخته و شعلهور است و به معناى آکنده و مالامال نيز آمده است.
مقصود از «بيت المعمور» خانه خداست که همواره به واسطه حضور زائران و حاجيان، معمور و آباد بوده است و در قرآن ده بار از کعبه به عنوان «بيت» ياد شده است، مانند:
«الْبَيْتِ الْعَتِيقِ» «1» البتّه در روايات آمده است که در آسمانها نيز محلّى در مقابل کعبه قرار دارد که فرشتگان به دور آن طواف مىکنند و آن نيز «بيت المعمور» نام دارد. «2»
مقصود از «الْبَحْرِ الْمَسْجُورِ»، درياى شعلهور و جوشان و خروشان، يا درياهايى است که در آستانه قيامت برافروخته مىشوند، چنانکه در آيهى 6 سوره تکوير مىخوانيم: «وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَتْ» و يا مراد موادّ مذابّ و جوشان قعر زمين است که همچون دريايى از آتش هرچندگاه يکبار از دهانه آتشفشانها فوران مىکند.
در آيهى آخر سوره قبل (ذاريات) خوانديم: «يَوْمِهِمُ الَّذِي يُوعَدُونَ» که سخن از وعدهى قيامت بود و اين سوره بعد از پنج سوگند مىفرمايد: آن وعده قطعاً واقع خواهد شد. «إِنَّ عَذابَ رَبِّکَ لَواقِعٌ»
آن سنگ جمادى که وحى بر روى آن نازل شود (کوه طور)، مقدّس و قابل سوگند است، چگونه انسانى که قلبش مرکز وحى است، با گذشت زمان قداستش تمام مىشود و چگونه وهّابيون کج فکر مىگويند: پيامبر صلى الله عليه و آله که از دنيا رفت با ساير موجودات تفاوتى ندارد!!
سوگند ياد کردن به کتاب و نوشته، آن هم در زمان جاهليّت، نشانهى پيشرفته بودن مکتب است، «وَ کِتابٍ مَسْطُورٍ». در سوره قلم نيز، قرآن به قلم و کتاب و سطرهاى آن سوگند ياد مىکند. «ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ»