«هَوى» به معناى تمايل به سقوط است و هواى نفس، همان خواسته‌هايى است که انسان را به سقوط مى‌کشاند. «ضَلَّ» به معناى انحراف از مسير مستقيم است و «غَوى» به انحراف اعتقادى گفته مى‌شود که از عقيده باطل برخاسته باشد.
«صاحب» به معناى دوست و ياور است. اين واژه در قرآن، چندين بار در باره پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله آمده است، «1» زيرا برخورد پيامبر با مردم، صميمى، دلسوزانه و دوستانه بود.
آخرين کلمه در سوره قبل (طور)، «نجوم» بود و اولين کلمه در اين سوره، «نجم» است.
مراد از «وَ النَّجْمِ إِذا هَوى»، يا هنگام طلوع خورشيد در هر صبح است که نور ستارگان بى‌فروغ مى‌شود و يا هنگام برپايى قيامت است که ستارگان سقوط کرده و افول مى‌کنند.
«1». سبأ، 46؛ اعراف، 184؛ تکوير، 22.
جلد 9 - صفحه 305
در مدار توحيد، خداوند و پيامبرانش در مقام تأييد يکديگرند. خداوند، پيامبر را از هر گونه انحراف منزّه مى‌داند، «ما ضَلَّ صاحِبُکُمْ وَ ما غَوى» و پيامبر نيز خداوند را تنزيه مى‌نمايد.
خداوند در معرّفى قرآن فرمود: «ذلِکَ الْکِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ» «1» و در معرّفى پيامبر فرمود:
«ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى»، تا حجّت بر مردم تمام شده و جاى هيچ گونه ترديد باقى نماند.
قرآن، خطاب به منحرفان مى‌فرمايد: شما مدّت زيادى همنشين و مصاحب پيامبر بوديد و خوب مى‌دانيد که او انحراف ندارد. «ما ضَلَّ صاحِبُکُمْ وَ ما غَوى»
امتياز رهبران الهى از رهبران بشرى در چند چيز است:
1. سابقه‌ى انحراف فکرى ندارند. «ما ضَلَّ»
2. سابقه‌ى گناه و فسق در عمل ندارند. «ما غَوى»
3. دلسوز و مردمى هستند. «صاحِبُکُمْ»
4. مغلوب هوسهاى خود و ديگران نيستند. «ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى»
مرحوم صدوق در امالى، در مورد اين‌که رضايت همه مردم کسب نمى‌شود و زبان مردم قابل کنترل نيست، مى‌فرمايد: بعضى از مردم حتّى به رسول اکرم صلى الله عليه و آله نسبت هوى و هوس مى‌دادند و خداوند از حضرت دفاع کرد و فرمود: «وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى» «2»
در حديث مى‌خوانيم که حمزه عموى از پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله از آن حضرت پرسيد: چرا تمام درهايى که به مسجد باز بود مسدود کردى جز درِ خانه على عليه السلام را؟ حضرت آيات اول سوره نجم را تلاوت فرمود: «إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى»، يعنى من بر اساس فرمان الهى چنين کردم. «3» همچنين هنگامى که حضرت على عليه السلام در غديرخم به امامت و وصايت تعيين شد، رسول خدا صلى الله عليه و آله مورد انتقاد قرار گرفت، ولى حضرت اين آيه را تلاوت فرمود: «إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى» «4»
در پاسخ کفار که مى‌گفتند: «إِنْ هذا إِلَّا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ»* «5» قرآن جز افسانه‌هاى پيشينيان نيست، خداوند با قاطعيّت مى‌فرمايد: «إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى» سخنان او جز وحى نيست.
«1». بقره، 2.
«2». تفسير کنزالدقائق.
«3». تفسير درالمنثور.
«4». تفسير نورالثقلين.
«5». انعام، 25.
جلد 9 - صفحه 306
گرچه قرآن، کتاب شعر نيست و آيات آن، حکم بيت‌هاى شعر را ندارد، امّا از نظم خاصى در کلمات و عبارات برخوردار و قرائت آن زيبا و موزون است. «هَوى- غَوى- الْهَوى- يُوحى»