اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما يَنطِق‌ُ عَن‌ِ الهَوي «3» إِن هُوَ إِلاّ وَحي‌ٌ يُوحي «4»
و از روي هواي نفس و خواهش نفساني چيزي نميگويد آنچه ميفرمايد:
نيست مگر وحي الهي که باو وحي شده.
وَ ما يَنطِق‌ُ عَن‌ِ الهَوي نظر به اينکه گفتيم خطاب بمؤمنين است، و مؤمنين همچه توهمي در حق حضرتش نميبرند در بيان احکام، زيرا احکام شرعيّه نوعا بر خلاف هواهاي نفسانيه است و بر حضرتش سودي و نفعي ندارد فقط چيزي که مورد اينکه توهم ميشود همان نصب امير المؤمنين (ع) است بر خلافت و بيان فضائل علي و اهل بيت که العياذ حضرت رسالت از روي هواي نفساني که ميخواهد بستگان خود را ترجيح دهد و مقدّم دارد بر سايرين و آنها را پيشواي ديگران قرار دهد بالاخص نوع مسلمين دل خوشي با امير المؤمنين نداشتند.
اما منافقين که اعدا عدوّ علي بودند، و اما سايرين که ايمان آورده بودند، يا از جهت اينکه آباء و ارحام و بستگان آنها بدست علي کشته شده بودند، يا از جهت خوف از منافقين تقاعد ورزيدند از حضرت امير المؤمنين (ع) و تمايل پيدا کردند بطرف منافقين و شاهد بر اينکه دعوي خبريست که ميفرمايد:
(ارتد النّاس بعد رسول اللّه الّا اربعة او خمسة)
و ارتداد فرع ايمان است که ايمان آوردند سپس برگشتند منافقين را مرتد نميگويند، زيرا نيامده بودند تا برگردند، لذا اينکه توهمرا در حق
جلد 16 - صفحه 323
حضرتش بردند خداوند ميفرمايد: که پيغمبر (ص) کلمه‌اي از روي هواي نفس نميگويد.
وَ ما يَنطِق‌ُ عَن‌ِ الهَوي آنچه ميفرمايد نيست مگر وحي الهي.
إِن هُوَ إِلّا وَحي‌ٌ يُوحي و در بسياري از موارد خداوند دفع اينکه توهمرا ميکند مثل آيه شريفه وَ لَو تَقَوَّل‌َ عَلَينا بَعض‌َ الأَقاوِيل‌ِ لَأَخَذنا مِنه‌ُ بِاليَمِين‌ِ ثُم‌َّ لَقَطَعنا مِنه‌ُ الوَتِين‌َ الحاقه آيه 44 تا 46 لو امتناعيه است يعني محال است پيغمبر پيش خود چيزي بگويد اگر بود با آن چنين ميکرديم و دارد امير المؤمنين شبها فاطمه را سوار ميکرد و در خانه مهاجرين و انصار و وعده ميکردند که صبح بيايند براي نصرت او و تخلف ميکردند و پيغمبر هم ميدانست عداوت آنها را لذا در غدير خم خدا وعده حفظ داد باو وَ اللّه‌ُ يَعصِمُک‌َ مِن‌َ النّاس‌ِ حتي آن ملعون که گفت: اگر از جانب خدا باشد صاعقه بيايد و مرا بسوزاند صاعقه آمد و او را هلاک نمود، و در قضيه زيد پسر خوانده پيغمبر ميفرمايد: وَ تَخشَي النّاس‌َ وَ اللّه‌ُ أَحَق‌ُّ أَن تَخشاه‌ُ احزاب آيه 37.