اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَم‌ِ اتَّخَذُوا مِن دُونِه‌ِ أَولِياءَ فَاللّه‌ُ هُوَ الوَلِي‌ُّ وَ هُوَ يُحي‌ِ المَوتي وَ هُوَ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ قَدِيرٌ «9»
آيا اينها گرفتند از غير خداي متعال اوليائي پس خداوند متعال او است ولي و او زنده ميکند مرده‌ها را و او بر هر چيزي قدرت دارد.
أَم‌ِ اتَّخَذُوا مِن دُونِه‌ِ أَولِياءَ استفهام انکاري است که نبايد از غير خدا وليّي اتخاذ کرد و اينها اتخاذ کردند بعضي اله خود را مثل بتها و غير آنها که گفتند هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِندَ اللّه‌ِ- يونس آيه 19- وَ الَّذِين‌َ اتَّخَذُوا مِن دُونِه‌ِ أَولِياءَ ما نَعبُدُهُم إِلّا لِيُقَرِّبُونا إِلَي اللّه‌ِ زُلفي- زمر آيه 4- بعضي اکابر و رؤساء خود را بطمع اينکه اينها دفع بلاء از آنها ميکنند و اصلاح امور آنها را مي‌نمايند که تا کنون در دماغ بسياري هست و حال آنکه کوچکترين بلائي را قدرت ندارند دفع کنند بلکه فرداي قيامت از اينها تبرّي ميجويند و انکار ميکنند إِذ تَبَرَّأَ الَّذِين‌َ اتُّبِعُوا مِن‌َ الَّذِين‌َ اتَّبَعُوا وَ رَأَوُا العَذاب‌َ وَ تَقَطَّعَت بِهِم‌ُ الأَسباب‌ُ وَ قال‌َ الَّذِين‌َ اتَّبَعُوا لَو أَن‌َّ لَنا کَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنهُم کَما تَبَرَّؤُا مِنّا- بقره 2 آيه 161-.
فَاللّه‌ُ هُوَ الوَلِي‌ُّ دلالت بر انحصار ميکند خداوند ولي و صاحب اختيار است بهر که بخواهد مقام ولايت عطا ميکند چنانچه ميفرمايد:
إِنَّما وَلِيُّکُم‌ُ اللّه‌ُ وَ رَسُولُه‌ُ وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا الَّذِين‌َ يُقِيمُون‌َ الصَّلاةَ وَ يُؤتُون‌َ الزَّکاةَ وَ هُم راکِعُون‌َ مائده آيه 60- راجع به ولايت امير المؤمنين چنانچه شرحش در محلش گذشت و ولايت انبياء و ائمه عليهم السلام هم احتياج به نصب خداي متعال است در تحت اختيار بندگان نيست وَ هُوَ يُحي‌ِ المَوتي خداوند زنده ميکند مرده‌ها را اشاره به اينکه منکرين معاد اشکال مي‌تراشند که چگونه مي‌شود که بدن خاک
جلد 15 - صفحه 460
شده و استخوان پوسيده دو مرتبه زنده شود و انسان گردد قال‌َ مَن يُحي‌ِ العِظام‌َ وَ هِي‌َ رَمِيم‌ٌ جواب: همان کسي که نطفه را علقه و مضغه و گوشت و استخوان و انسان ميکند و آن کسي که آدم را از خاک خلق فرمود قدرت دارد قُل يُحيِيهَا الَّذِي أَنشَأَها أَوَّل‌َ مَرَّةٍ- يس آيه 80-.
وَ هُوَ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ قَدِيرٌ نيست راهست ميکند و هست را نيست ميکند.