تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذْ فَرَقْنا بِکُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْناکُمْ وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ (50)
بعد از آن تذکر فرمايد نعمت ديگر را که: وَ إِذْ فَرَقْنا بِکُمُ الْبَحْرَ: و ياد بياوريد اى بنى اسرائيل! زمانى را که شکافتيم به جهت شما درياى قلزم «2» را وقتى که از فرعون مى‌گريختيد، و دريا پيش شما و لشگر فرعون عقب شد تعاقب مى‌کردند شما را؛ فَأَنْجَيْناکُمْ: پس نجات داديم شما را و برهانيديم شما را از ضرر ايشان، وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ: و غرق ساختيم و به آب فرو برديم فرعون و لشگرش را، وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ: و حال آنکه شما نگاه مى‌کرديد به دريا چگونه شکافته مى‌شد، يا مناظره مى‌نموديد که چه سان فرعونيان غرق مى‌گشتند.
هلاک فرعونيان: در منهج- چون فرعون دعوى خدائى کرد و مدت چهار صد سال طغيانش از حد گذشت، و اتمام حجت بر او شد؛ خداوند تعالى (به موسى) وحى فرمود: مدت فرعون به سر آمد، وقت هلاک او و نجات بنى اسرائيل رسيده، امر کن تا حلى و زيور آنان را گرفته بيرون روند. تمام بنى اسرائيل که سيصد و بيست هزار مرد جنگى بودند، غير از سايرين در محل معين جمع و با حضرت موسى عليه السّلام حرکت نمودند.
«1» توحيد صدوق، صفحه 288، حديث ششم.
«2» دريا و رود بزرگ را گويند.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 145
قدرى راه که رفتند، سرگردان شدند، حضرت، پيرمردان را طلبيد، علت را پرسيد. گفتند: ما از پدران خود شنيديم که حضرت يوسف عليه السّلام وصيت نموده که چون بنى اسرائيل خواستند از شهر مصر بيرون روند، مرا با خود ببرند. پرسيد قبر او کجاست؟ عاقبت پيرزنى گفت: ميان رود نيل دفن شده، به سبب نزاعى که در ميان آنها افتاد که هر طايفه مى‌خواستند در محله آنها دفن شود، عاقبت عقلا گفتند که وسط رود نيل دفن کنيم، تا آب از آن گذشته همه فيض بريم. خلاصه جسد را بيرون آورده در تابوتى از سنگ مرمر نهاده حرکت دادند. و حق تعالى خواب را بر قبطيان مسلط نمود که از رفتن سبطيان بى‌خبر شدند، و روز هم به سبب مردن اطفال آنان مشغول بودند تا غروب آفتاب که اطلاع يافتند. فرعون امر کرد لشگريان تماما جمع شوند و وقت بانگ خروس حرکت کنند. اتفاقا هيچ خروسى در آن شب صدا ننمود تا روز روشن شد. هامان وزير فرعون با سه هزار و نهصد نفر مقدمه لشگر و خود با هفتاد هزار نفر خواص با لباس سياه و بيرقهاى سياه و اسبان سياه حرکت کردند به تعاقب بنى اسرائيل، تا به کنار دريا رسيدند. آب در نهايت طغيان بود. سبطيان نگاه کردند، فرعونيان را عقب خود ديدند. به درگاه خدا تضرع نمودند. وحى شد به موسى عصا به دريا بزن. به قدرت کامله الهى دوازده راه خشک به عدد اسباط بنى يعقوب هويدا شد، به طورى که صداى سم اسبان آنها به زمين بلند مى‌شد.
بنى اسرائيل وارد شدند. فرعون به کنار دريا رسيد، آن را شکافته ديد، گفت دريا از هيبت من شکافته! گفتند تا تو داخل نشوى ما قدم برنداريم. فرعون تعلّل نمود، جبرئيل سوار ماديان، پيش اسب فرعون به دريا راند. اسب ماديان را ديد، عنان از دست فرعون ربوده او را داخل دريا نمود. لشگر همه وارد شدند. آخر لشگر حضرت موسى عليه السّلام که از دريا گذشت و آخر لشگر فرعون داخل شد، دريا بهم آمده تماما هلاک شدند. جثه فرعون که چهار صد من آهن بر او بود، به کنار دريا افتاد و بقيه فرو رفتند و بنى اسرائيل با حضرت موسى عليه السّلام نجات يافتند.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 146
تنبيه: نجات حضرت موسى عليه السّلام و بنى اسرائيل از دريا و هلاک فرعون و فرعونيان به کيفيت خاصه مشاهده، هر آينه آيات بيناتى است که اثبات نمايد قدرت خداى تعالى و نبوت حضرت موسى عليه السّلام را.