تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذْ واعَدْنا مُوسى أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَنْتُمْ ظالِمُونَ (51)
بعد از آن در بيان کفران بنى اسرائيل و ناسپاسى آنها فرمايد:
وَ إِذْ واعَدْنا مُوسى: و ياد بياوريد اى بنى اسرائيل! زمانى را که وعده فرموديم موسى عليه السّلام را براى اعطاى کتاب تورات، أَرْبَعِينَ لَيْلَةً:
چهار شبانه روز. چهل شبانه روز به اعتبار مجموع دو وعده است. وعده اول سى شب و دومى اتمام آنست به ده شب ديگر، که تمامى ذى القعده و ده شب از ذى الحجه مى‌باشد، که خداى تعالى وعده نزول تورات را فرمود و در اين مدت استقامت و ثبات در دين نداشته، ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ:
پس فراگرفتيد و اختيار نموديد گوساله را به پرستش بعد از رفتن موسى، وَ أَنْتُمْ ظالِمُونَ: و شما ستمکار بوديد، به جهت شرک در عبادت حق، و مستحق عذاب شديد به سبب اين عمل شنيع که بعد از خداپرستى گوساله پرست شديد.
بيان واقعه: على بن ابراهيم قمى فرمايد: چون حضرت موسى عليه السّلام به ميقات رفت براى آوردن تورات، و وعده سى روز تمام شد، حضرت برنگشت، شيطان به صورت پيرمردى آمد. گفت: موسى فرار کرده و نخواهد آمد، جمع کنيد زيورهاى خود را تا خدائى بر شما مهيا کنم، که عبادت کنيد او را. چون سامرى روز غرق فرعون مقدّم اصحاب موسى عليه السّلام بود، نگاه کرد به مرکب جبرئيل که به صورت قاطر بود، هر جا سمّ مى‌گذاشت متحرک مى‌شد. سامرى خاک زير سم او را گرفته در
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 147
کيسه گذارده به آن افتخار مى‌نمود بر بنى اسرائيل. ابليس گوساله‌اى ترتيب داد. به سامرى گفت: بياور خاکى را که نزد تو باشد. آن خاک را در ميان گوساله ريخت، پس متحرک شد و صدا نمود. هفتاد هزار نفر بنى اسرائيل سجده کردند گوساله را و هارون عليه السّلام هر چه نصيحت نمود برنگشتند.
تنبيه: خداى تعالى در مقام مذّمت بنى اسرائيل فرمايد: در مدت چهل روز که حضرت موسى عليه السّلام از ميان قوم غايب شد به کوه طور براى آوردن تورات، ثبات قدم نورزيده به سبب فريب دادن سامرى گوساله پرست و گمراه شدند. اين اشاره‌اى باشد به امّت مرحومه که در زمان غيبت کبراى امام زمان- عجل اللّه تعالى فرجه- پسر امام حسن عسکرى عليه السّلام، استقامت داشته مبادا در طول غيبت آن سرور متزلزل شده به ادعاى نيابت و مهدويت سامرى از طريقه حقه الهيه منحرف و گمراه شوند.
در غاية المرام ابن عباس روايت نموده: قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله انّ عليّا امام أمّتى بعدى و من ولده القائم المنتظر الّذى يملأ الارض قسطا و عدلا کما ملئت جورا و ظلما و الّذى بعثنى بالحقّ بشيرا و نذيرا انّ الثّابتين على القول بامامته فى زمان غيبته لا عزّ من الکبريت الاحمر «1».
فرمود رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم: به درستى که على عليه السّلام امام امت من است، و از اولاد او قائم منتظرى است که پر کند زمين را قسط و عدل، چنانچه پر شده باشد جور و ظلم. قسم به خدائى که مرا به حقّ بشير و نذير فرستاده، به درستى که ثابتين به امامت آن حضرت در زمان غيبت او هر آينه کمياب‌ترند از کيميا.